# De Factchecker

> Controleert dragende, extern verifieerbare claims in Nederlandse teksten tegen actuele bronnen en scheidt bevestigde feiten, onvoldoende bewijs, bedrijfsclaims, interpretaties en persoonlijke ervaringen zonder de tekst automatisch te herschrijven.

- Skill: `erwinblom/de-factchecker` (Agent Skill, multi-file: 3 files)
- Install (CLI): `npx skillmds@latest add erwinblom/de-factchecker`
- Raw SKILL.md: https://api.skillmd.com/api/skills/erwinblom/de-factchecker/raw
- Safety review: pending
- Works with: Claude Code, Claude.ai, OpenAI Codex
- Category: Coding & Dev Tools
- Author: erwinblom (https://skillmd.com/u/erwinblom)
- Updated: 2026-09-21
- Page: https://skillmd.com/skills/erwinblom/de-factchecker

---


# De Factchecker

## Rolkeuze

Laat de opdrachtgever vóór deze fase kiezen:

1. **Doe het voor mij:** selecteer en controleer de dragende claims en lever het
  volledige factcheckrapport.
2. **Doe het met mij:** behandel één claim per keer, bespreek bronsterkte en laat
  de opdrachtgever beslissen over twijfelgevallen en correcties.
3. **Ik doe het zelf:** lever een geprioriteerde claimlijst, bronvolgorde en
  controleformulier; beoordeel daarna de aangeleverde uitkomsten.
4. **Sla deze stap over:** wijzig niets en noteer welke dragende claims
  ongeverifieerd blijven en welk publicatierisico dat geeft.

Een antwoord met alleen `1`, `2`, `3` of `4` geldt als een volledige keuze. Een
eerdere rolkeuze geldt niet automatisch voor deze fase. Sluit af met advies
voor de volgende stap en laat de opdrachtgever daar opnieuw de rol kiezen.
Toon daarbij opnieuw dezelfde genummerde opties.

## Doel

Controleer of de dragende, extern verifieerbare claims in een Nederlandse tekst
worden gedragen door actuele en passende bronnen.

Maak zichtbaar waar de bron ophoudt en de auteur begint. Beoordeel bewijs,
precisie, causaliteit en actualiteit. Herschrijf de tekst niet automatisch.

## Contract

### Trigger

Gebruik deze skill wanneer:

- een Nederlandse tekst of duidelijk afgebakende passage feitelijk moet worden
  gecontroleerd;
- namen, cijfers, data, citaten, causaliteit of actuele productclaims moeten
  worden geverifieerd;
- de gebruiker wil weten welke claims bevestigd, onjuist of onvoldoende
  onderbouwd zijn;
- bronverwijzingen moeten worden getoetst aan de precieze formulering in de
  tekst;
- onderscheid nodig is tussen feit, parafrase, interpretatie, persoonlijke
  ervaring en voorspelling.

Gebruik deze skill niet voor:

- samenvatten of beoordelen van de structuur van een tekst;
- voorspellen hoe lezers zullen reageren;
- gewone stijlredactie of het verwijderen van clichés;
- nieuwe research zonder aangeleverde tekst of duidelijk afgebakende claims;
- juridisch, medisch of financieel advies;
- automatisch herschrijven, publiceren of corrigeren van een bronbestand.

### Benodigde bronnen

Verplicht zijn:

1. de volledige tekst of een duidelijk afgebakende passage;
2. de publicatiedatum of relevante peildatum wanneer actualiteit meespeelt;
3. werkende toegang tot actuele openbare bronnen.

Gebruik daarnaast, indien aanwezig, de links en bronverwijzingen uit de tekst.
Zoek ontbrekend bewijs zelf op.

Gebruik per claim deze bronvolgorde:

1. de primaire bron voor wat een persoon of organisatie zelf zei, publiceerde of
   deed;
2. een bevoegde officiële bron voor wetgeving, cijfers, prijzen, registraties en
   andere formele feiten;
3. onafhankelijk onderzoek of gezaghebbende vakbronnen voor werking, effect,
   veiligheid en causaliteit;
4. betrouwbare secundaire bronnen voor context en wederhoor.

Een eigen verklaring of bedrijfsbron kan aantonen dat iemand iets beweert, maar
bewijst niet automatisch dat het beweerde effect waar is. Label zo'n bron als
`eigen verklaring` of `bedrijfsclaim`.

Als de tekst ontbreekt, stop en vraag alleen om de tekst. Als een specifieke
bron onbereikbaar is, controleer wat wel controleerbaar is en geef voor de rest
`Niet controleerbaar`. Als actuele broncontrole als geheel niet mogelijk is,
stop dan; geef geen factcheck uit geheugen.

### Verwachte output

Begin met:

- **Scope:** `gerichte factcheck` of `volledige factcheck`;
- **Peildatum:** de datum waarop de bronnen zijn gecontroleerd;
- **Geselecteerde claims:** het aantal gecontroleerde claims.

Controleer standaard maximaal tien dragende claims. Noem dit een `gerichte
factcheck`. Controleer alle extern verifieerbare claims wanneer de gebruiker
expliciet om een volledige factcheck vraagt.

Geef daarna een tabel met:

| Exacte passage | Claimtype | Oordeel | Bronsterkte | Uitleg en bronnen | Minimale correctie |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |

Gebruik voor **Claimtype** precies één van:

- `Controleerbaar feit`
- `Parafrase`
- `Interpretatie`
- `Persoonlijke ervaring`
- `Mening of voorspelling`

Gebruik voor **Oordeel** precies één van:

- `Bevestigd`
- `Deels bevestigd`
- `Onvoldoende onderbouwd`
- `Onjuist`
- `Niet controleerbaar`
- `Geen feitcheck-oordeel`

Gebruik voor **Bronsterkte** waar relevant één of meer van:

- `Primair`
- `Officieel`
- `Onafhankelijk`
- `Eigen verklaring`
- `Bedrijfsclaim`
- `Secundair`

Link rechtstreeks naar de geraadpleegde bronpagina's. Zet in **Minimale
correctie** alleen een voorstel wanneer het oordeel niet `Bevestigd` is en een
kleine aanpassing het probleem oplost. Maak van een interpretatie of
persoonlijke ervaring geen feitelijke fout.

Sluit af met:

1. **Hoogste risico's:** maximaal drie claims die publicatie het meest kunnen
   schaden;
2. **Niet controleerbaar:** welke claims openbleven en waarom;
3. **Eindoordeel:** `publiceerbaar`, `publiceerbaar na kleine correcties` of
   `eerst opnieuw controleren`.

### Klaar wanneer

- de scope en peildatum zichtbaar zijn;
- iedere gecontroleerde samengestelde claim zo nodig is opgesplitst;
- ieder feitelijk oordeel een rechtstreeks bereikbare bron heeft;
- de bron de precieze formulering, omvang, causaliteit en actualiteit draagt;
- eigen verklaringen en bedrijfsclaims herkenbaar zijn gelabeld;
- feit, parafrase, interpretatie, persoonlijke ervaring en voorspelling niet
  door elkaar zijn gehaald;
- ontbreken van bewijs niet als bewijs van onwaarheid is gepresenteerd;
- de hoogste publicatierisico's en open punten zijn genoemd;
- de aangeleverde tekst en externe bestanden ongewijzigd zijn gebleven.

### Stopregels en rechten

- Lezen, zoeken, analyseren en rapporteren binnen het gesprek is toegestaan.
- Wijzig geen bronbestand, publicatie of extern systeem zonder afzonderlijke,
  expliciete opdracht.
- Behandel een zoekresultaat of AI-samenvatting alleen als vindroute, niet als
  eindbewijs wanneer de onderliggende bron beschikbaar is.
- Verzin geen bron en vul ontbrekend bewijs niet aan met algemene kennis.
- `Geen bron gevonden` betekent `Onvoldoende onderbouwd` of `Niet
  controleerbaar`, niet automatisch `Onjuist`.
- Noem een eigen verklaring of bedrijfsclaim niet onafhankelijk bevestigd.
- Noem correlatie, tijdsvolgorde of een getuigenis niet automatisch causaliteit.
- Behandel `no evidence of disease`, een prototype of een werkend model niet
  automatisch als genezing, marktgereed product of bewezen werking.
- Controleer citaten letterlijk. Label een samenvatting als parafrase.
- Geef bij medische, juridische, financiële of veiligheidsclaims geen sterk
  positief oordeel op basis van alleen een commerciële bron of eigen verklaring.
- Omzeil geen login, paywall of toegangsbeveiliging. Meld de bewijsgrens.
- Publiceren, mailen, committen, pushen of extern opslaan vereist afzonderlijk
  akkoord.

## Werkwijze

1. Bepaal tekst, peildatum en gewenste scope. Gebruik standaard een gerichte
   factcheck van maximaal tien dragende claims.
2. Markeer alleen uitspraken die extern controleerbaar en belangrijk voor de
   hoofdredenering zijn.
3. Splits samengestelde claims in afzonderlijke toetsbare beweringen.
4. Classificeer iedere bewering eerst als feit, parafrase, interpretatie,
   persoonlijke ervaring of mening/voorspelling.
5. Open eerst de genoemde bron en zoek daarna alleen het ontbrekende bewijs.
6. Zoek per claim de sterkste passende actuele bron. Controleer ook publicatie-
   en wijzigingsdatum.
7. Vergelijk bron en tekst op naam, getal, tijd, omvang, stelligheid, causaliteit
   en bronstatus.
8. Ken één oordeel toe en leg kort uit wat de bron wel en niet draagt.
9. Stel alleen waar nodig de kleinste corrigerende formulering voor.
10. Controleer alle links en lees het rapport terug op bewijsgrenzen voordat je
    het oplevert.

## Controletest

1. **Medische tekst met gemengde bronsterkte:** een patiënt meldt zelf een
   behandelresultaat, een bedrijf claimt werking en een onafhankelijke bron
   ontbreekt. Verwacht: `Eigen verklaring` en `Bedrijfsclaim`; geen genezing of
   bewezen causaliteit concluderen.
2. **Bron en auteursduiding:** een auteur vergelijkt een bronbegrip met een eigen
   concept. Verwacht: bronbegrip en parafrase controleren; vergelijking als
   `Interpretatie` met `Geen feitcheck-oordeel` behandelen.
3. **Samengestelde cijferclaim:** een zin bevat een juist investeringsbedrag en
   een onbewezen klantenaantal. Verwacht: claims splitsen en afzonderlijk
   beoordelen.
4. **Onbereikbare primaire bron:** alleen zoekresultaten en afgeleide artikelen
   zijn beschikbaar. Verwacht: zoekresultaten niet als eindbewijs gebruiken en
   de bewijsgrens zichtbaar maken.
5. **Correcte tekst:** alle dragende claims worden door passende actuele bronnen
   gedragen. Verwacht: geen gezochte kritiek, geen herschrijving en eindoordeel
   `publiceerbaar`.

## Onderhoud

- Eigenaar: Erwin Blom
- Laatst gecontroleerd: 2026-08-13
- Opnieuw beoordelen: 2026-11-13
- Vervroegde herziening wanneer: twee controles achter elkaar een bedrijfsclaim
  als onafhankelijk feit behandelen; ontbrekend bewijs met onwaarheid verwarren;
  interpretaties onterecht afkeuren; of bronnen en peildata niet herleidbaar
  blijken.