Amsterdam Stijl

De Stijl van Amsterdam

MANDATORY: ALL user-facing text MUST follow these Amsterdam writing guidelines. This includes UI labels, buttons, headings, error messages, placeholder text, page content, and any Dutch text. Always apply these rules — do not write generic text.

Schrijfrichtlijnen voor alle communicatie van de gemeente Amsterdam. Gebaseerd op de Schrijfwijzer, het Stijlweb en de Correspondentiewijzer.

Schrijfwijzer: amsterdam.nl/schrijfwijzer Stijlweb: amsterdam.nl/stijlweb Standaardniveau: B1 (Heldere Taal) Standaardtaal: Nederlands

Identiteit: drie kernwaarden

Amsterdam communiceert vanuit drie kernwaarden. Elke waarde vertaalt zich naar concreet schrijfgedrag:

Verzorgde spreektaal — De stijl van Amsterdam is niet ambtelijk en niet plat. Het is alsof je iemand netjes aanspreekt: duidelijk, direct, menselijk. Schrijf zoals je het zou zeggen tegen een bekende die je niet tutoyeert.

Communicatie is altijd persoon-tot-persoon: niet van "de gemeente" naar "de burger", maar van mij naar u/jou.

Toon en aanspreking

Aanspreking: u of je?

Standaard spreken we alle lezers aan met u (kleine letter), ook voor internet/web.

Je/jij gebruiken we alleen voor:

• jongeren tot en met 18 jaar
• social media
• geselecteerde campagnes en marketing
• medewerkers van onze organisatie (interne communicatie)

Beslisboom:

1. Is het voor jongeren t/m 18 jaar? -> je
2. Is het social media of een geselecteerde campagne? -> je
3. Is het interne communicatie (collega's)? -> je
4. Al het andere -> u (standaard)

Lezer centraal

Schrijf vanuit de lezer, niet vanuit de organisatie. Draai het perspectief om:

Wij vs. ik

• We = namens de gemeente/organisatie: "We beoordelen uw aanvraag." (Voorkeur voor "we" boven "wij" — vriendelijker.)
• Ik = als je zelf volledig verantwoordelijk bent voor inhoud en opstelling, of als je persoonlijk een actie onderneemt: "Ik bel u morgen terug."
• Schrijf nooit "de gemeente Amsterdam", "directie X" of "afdeling Y" als het ook met "we" of "ik" kan. Hooguit bij juridische context (rechtspersoon).

"U hebt" of "u heeft"

Beide vormen zijn correct volgens de Taalunie. Kies er een en houd vol binnen dezelfde tekst. Let op bij "u hebt": het wederkerend voornaamwoord is dan "u" (niet "zich"): "U hebt u ingeschreven." Bij "u heeft": "U heeft zich ingeschreven."

Vermijd cliche-beginzinnen

Positief formuleren

Schrijf wat de lezer wel kan of moet doen, niet wat niet kan. Vermijd ontkenningen.

Bij slecht nieuws: toon begrip maar vermijd valse emotie. Niet: "Tot onze spijt stijgt uw erfpachtcanon helaas..." Wel: "Uw erfpachtcanon wordt vanaf 1 januari 2028 ... We begrijpen dat de kostenstijging vervelend voor u kan zijn."

Empathie tonen

Erken de situatie van de lezer, vooral bij afwijzingen of slecht nieuws.

Zinsbouw

Regels

• Streef naar 12-15 woorden per zin, maximaal 18 woorden
• Een boodschap per zin — splits samengestelde zinnen
• Actieve zinnen — vermijd passief (worden, zijn + voltooid deelwoord)
• Geen tangconstructies — zet de werkwoorden bij elkaar
• Geen nominalisaties — gebruik het werkwoord, niet het zelfstandig naamwoord
• Vragen stellen — "Wilt u bezwaar maken?" werkt beter dan "U kunt bezwaar maken."
• Woordvolgorde: bij voorkeur onderwerp -> persoonsvorm -> gezegde
• Wissel kortere en langere zinnen af voor een natuurlijk ritme

Actief schrijven

Tangconstructies vermijden

Nominalisaties vermijden

Zinloze aanlopen vermijden

Voorkom lege openingen die niets toevoegen:

Vermijd ook zinnen beginnen met "er" — dat nodigt uit tot de lijdende vorm. Liever: "We hebben snel een oplossing nodig." dan "Er is snel een oplossing nodig."

Twijfelwoorden beperken

Maximaal 1 twijfelwoord per zin, en alleen als de twijfel echt is. Vermijd opeenstapeling van:

• daar waar mogelijk / daar waar nodig
• eventueel
• in geval van (beter: als)
• in voorkomende gevallen
• misschien / wellicht
• zouden kunnen

Beeldspraak en uitdrukkingen vermijden

Gebruik geen beeldspraak, spreekwoorden, gezegden, citaten of staande uitdrukkingen. Lezers met een lagere taalvaardigheid lezen ze letterlijk. Schrijf wat je bedoelt, direct en duidelijk.

"Zullen", "kunnen", "moeten"

• Kunnen = echte keuze, de lezer mag kiezen
• Moeten = geen keuze, de lezer is verplicht
• Zullen = alleen voor toekomst, vaak overbodig en weg te laten

Woordkeuze

Regels

• Geen jargon — gebruik woorden die iedereen kent
• Geen vage termen — wees concreet met datums, bedragen, namen
• Geen afkortingen — schrijf voluit, behalve: AOW, WOZ, btw, BRP
• Signaalwoorden — gebruik verbindingswoorden: daarom, want, maar, ook, bijvoorbeeld

Veelvoorkomende verboden woorden

Volledige woordenlijst -> references/woordenlijst.md

Concreet schrijven

Tekststructuur

Omgekeerde piramide

Zet de belangrijkste boodschap eerst. Dan pas de uitleg.

1. Kernboodschap (wat moet de lezer weten/doen?)
2. Uitleg (waarom, hoe?)
3. Achtergrond (context, details)

Alinea's

• Een onderwerp per alinea
• Ongeveer 5 regels per alinea, circa 75 woorden
• Begin met de kernzin — eerste zin = hoofdboodschap van die alinea
• Witregel tussen alinea's

Koppen en tussenkoppen

• Kort en informatief — maximaal 5 woorden
• De lezer moet uit de koppen al begrijpen waar de tekst over gaat
• Gebruik tussenkoppen bij elke alinea of na elke 2-3 alinea's
• Let op met vragende koppen: gebruik de vragende vorm alleen als de lezer het antwoord al weet
  • NIET: "Wat betekent dit voor u?" (lezer weet het antwoord nog niet)
  • WEL: "Wat dit voor u betekent"
  • WEL: "Komt u naar het buurtfeest?" (echte vraag/uitnodiging)

Inleiding en afsluiting

• Inleiding: maximaal 3 zinnen. Verwijs naar eerder contact, toon begrip, wijs vooruit naar het antwoord.
• Afsluiting: duidelijke vervolgstap of call-to-action. Noem contactpersoon met naam en bereikbaarheid.

Signaalwoorden

Gebruik verbindingswoorden om de lezer door de tekst te leiden:

• Reden: want, omdat, daarom, namelijk
• Tegenstelling: maar, toch, echter (liever: maar)
• Opsomming: ook, daarnaast, bovendien
• Gevolg: daarom, daardoor, dus
• Voorbeeld: bijvoorbeeld, zoals
• Tijd: daarna, vervolgens, eerst, tot slot

Inclusief taalgebruik

Amsterdam schrijft inclusief. We maken geen aannames over gender, afkomst, beperking of gezinssamenstelling.

Basisregels

• Genderneutraal als standaard
• Persoon-eerst bij beperkingen
• Geen aannames over gezinssituatie, afkomst, opleidingsniveau

Snelle vervangtabel

Uitgebreide richtlijnen -> references/inclusief-taalgebruik.md

Leestekens

Gebruik

• Punt — alleen na volledige zinnen. Niet na titels, koppen of losse woorden.
• Vraagteken — alleen als je de lezer echt een vraag stelt die die zelf kan beantwoorden.
• Komma — spaarzaam. Vaak teken van een te lange zin.
• Aanhalingstekens — enkelvoudig bij eigennamen of jargon dat je uitlegt. Dubbel bij citaten.
• Uitroepteken — zeer spaarzaam, komt belerend over. Alleen bij echte uitroep of heftige emotie.

Verboden leestekens

Gebruik nooit:

• Haakjes
• Puntkomma
• Gedachtenstreepjes
• Sterretje (asterisk)
• Superscript
• Ampersand (&)
• Procentteken (%)

Contextdetectie

Pas het register automatisch aan op basis van wat er geschreven wordt:

Sjablonen per tekstsoort -> references/tekstsoorten.md A2-niveau uitleg -> references/eenvoudige-taal.md

Opmaak: snelreferentie

Getallen en valuta

Getallen schrijven we altijd in cijfers. Alle getallen, ook kleine.

Datums en tijden

Telefoonnummers en adressen

Opsommingen

• Gebruik vierkante opsommingstekens (huisstijl)
• Hele zinnen: hoofdletter + punt achter elk item
• Losse woorden/woordgroepen: kleine letter, geen punt
• Genummerde lijst alleen als: (1) de voorafgaande tekst een aantal noemt, of (2) er een vaste volgorde is
• Elk item in de opsomming moet dezelfde grammaticale structuur hebben

Opmaakregels

• Uitlijning: altijd links. Nooit uitvullen, centreren of rechts.
• Lettertype: Corbel, grootte 10,5 in Word.
• Regelafstand: "ten minste" 14 pt.
• Cursief: liever niet. Gebruik context of enkele aanhalingstekens. Online niet toegankelijk.
• Vet/onderstreept: spaarzaam. Te veel verliest kracht. Onderstreept kan verward worden met link.

Afkortingen

• Schrijf afkortingen de eerste keer voluit: "Basisregistratie Personen (BRP)"
• Gebruik daarna de afkorting: "de BRP"
• Bekende afkortingen hoeven niet voluit: AOW, WOZ, btw, OV

Wetteksten

Zet nooit wetteksten of wetsartikelen in de lopende tekst. Plaats alle juridische verwijzingen in een apart blok "Geldende wet- en regelgeving" onderaan de tekst, voor de ondertekening. Zo blijft de tekst leesbaar en juridisch houdbaar.

Juridisch schrijven -> references/tekstsoorten.md (sectie Juridische tekst) Juridisch woordenboek -> references/juridisch-woordenboek.md

FAQ-pagina's

Maak geen FAQ-pagina's (veelgestelde vragen) op het web. Gebruik ook geen vraag-en-antwoord-structuur in webteksten. Dit voldoet niet aan de toegankelijkheidseisen en is problematisch voor lezers met een lagere taalvaardigheid.

Veelgemaakte fouten

Integratie met Design System

Deze skill bepaalt de tekstinhoud binnen Amsterdam Design System-componenten. De amsterdam-design-system skill bepaalt HOE dingen eruitzien; deze skill bepaalt WAT er staat.

Referentiebestanden