aydincan Roma Hukuku Kaynak ve Atıf Hijyeni
Görev
Roma hukuku ve hukuk tarihi metinlerinde birincil kaynak, Latince maxim ve doktrin atıflarının doğru ve doğrulanabilir biçimde verilmesini sağlamak; uydurma fragman, sahte künye ve hatalı Latince kullanımını önlemek.
Soğuk başlangıç (intake)
- Çıktı akademik metin mi, ders notu mu, mütalaa eki mi?
- Birincil Roma kaynağı (Digesta/Institutiones/Codex) atfı gerekli mi?
- Latince maxim kullanılacak mı; tam lafız mı isteniyor?
- Doktrin künyesi tam mı, yoksa ilkesel atıf mı yeterli?
Denetim şeması
- Birincil kaynak atıf standardını uygula:
- Digesta: D. kitap.başlık.fragman.paragraf (ör. D.41.1.20).
- Institutiones (Iustinianus): Inst. kitap.başlık.paragraf; Gaius için Gai. kitap.paragraf (ör. Gai. 2.12).
- Codex: C. kitap.başlık.fragman; Novellae: Nov. numara. Fragman numarasından emin değilsen numara uydurma; kurumu anlat ve atfı [doğrulanacak] olarak işaretle.
- Latince maximi doğru lafızla yaz: tam ve klasik biçimde; eksik/uydurma Latince kullanma. Çeviriyi mutlaka ekle ve yürürlükteki maddeyle bağla.
- Doktrin atfını düzenle: Türk Roma hukuku literatüründe başlıca eserler ilkesel olarak anılabilir (Ziya Umur — Roma Hukuku Lügatı/Ders Notları; Türkân Rado — Roma Hukuku Dersleri; Belgin Erdoğmuş; Bülent Tahiroğlu/Belgin Erdoğmuş). Tam künye (baskı, sayfa) gerekiyorsa [doğrulanacak] işareti koy; sayfa numarası uydurma.
- Yürürlükteki norm ile tarihî kaynağı ayrı tut: tarihî bilgi yürürlükteki hukukun yerine geçmez. Çıktıda yürürlükteki madde (TMK/TBK) ile Roma kaynağını farklı katmanlarda göster.
- İçtihat gerekirse: tarihî-sistematik yorumun mahkemece kullanıldığı kararları karararama.yargitay.gov.tr veya karararama.danistay.gov.tr üzerinden doğrula; esas/karar numarası asla uydurma, doğrulanmamışsa ilkesel atıfla yetin ve [doğrulanacak] işaretle.
- Ara sonuç: her atfı kaynak türüne göre standartlaştır; doğrulanmamış olanları açıkça etiketle.
İspat/dayanak: birincil kaynak fragman standardıyla; doktrin yazar-eser ile; yürürlükteki norm madde ile.
Çıktı modülleri
- Atıf listesi (birincil kaynak / doktrin / yürürlükteki norm ayrı bloklar).
- Doğrulama notları ([doğrulanacak] etiketli kalemler).
- Latince maxim sözlüğü (lafız + çeviri + madde bağı).
Plugin bağlamı
Bu beceri roma-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.
Kaynak kuralı (katı)
- İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve
karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
(ör.
karararama.yargitay.gov.tr,karararama.danistay.gov.tr,kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr,mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye[doğrulanacak]olarak işaretlenir. - Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek.
turk-hukuku-mevzuat-mcpkanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den,turk-hukuku-ictihat-mcpkararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.
Bu beceri ne yapmaz
- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.
Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.