AYM Bireysel Başvuru
Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru: konu ve kişi bakımından yetki, başvuru yollarının tüketilmesi ve süre, kabul edilebilirlik kriterleri, ihlal kararı ve sonuçları; AİHM ile ilişki.
Başat mevzuat: Anayasa 2709, 6216
Çalışma akışı
- Süre/aciliyet taraması: Hak düşürücü süre, zamanaşımı, tebligat, duruşma, itiraz
süresi var mı? Varsa önce onu sabitle.
- Olayı sabitle: Çekişmesiz/çekişmeli olgular ve eksikler; en çok bir gezelim soru.
- Alt-konuya in: Aşağıdaki tablodan ilgili konuyu seç ve
references/<konu>.md
dosyasını oku; oradaki denetim şemasını uygula.
- Altlama ve sonuç: Olay → norm → altlama → gerekçeli sonuç; somut sonraki adım.
Alt-konular
| Konu |
Referans |
Ne zaman? |
| Temel Kavramlar ve Sistematik |
references/temel-kavramlar-ve-sistem.md |
Bireysel başvurunun ne olduğu, ikincil (sübsidiyer) niteliği, norm denetiminden farkı, kapsam ve genel mimari sorulduğunda; başvurunun hangi yola oturduğunu konumlandırmak için kullanılır. |
| Kabul Edilebilirlik Denetimi |
references/kabul-edilebilirlik-denetimi.md |
Başvurunun komisyonca/bölümce kabul edilebilir bulunup bulunmayacağı, açıkça dayanaktan yoksunluk, önemli zarar ve diğer ret sebepleri değerlendirilirken; esasa geçmeden önceki eşiği geçmek için kullanılır. |
| Başvuru Yollarının Tüketilmesi |
references/basvuru-yollarinin-tuketilmesi.md |
Bireysel başvurudan önce hangi olağan kanun yolunun etkili ve erişilebilir olduğu, istinaf/temyiz/itirazın tüketilip tüketilmediği, olağanüstü yolların gerekip gerekmediği sorulduğunda kullanılır. |
| Süreler ve Sürenin Başlangıcı |
references/sure-ve-baslangic-ani.md |
Otuz günlük başvuru süresinin ne zaman başladığı, tebliğ/öğrenme anı, mücbir sebep ve mazeretle eski hale getirme, sürenin kaçırılması halinde yapılabilecekler sorulduğunda kullanılır. |
| Adil Yargılanma Hakkı İhlali |
references/adil-yargilanma-hakki.md |
Mahkemeye erişim, gerekçeli karar, silahların eşitliği, makul sürede yargılanma, çelişmeli yargılama, masumiyet karinesi gibi adil yargılanma güvencelerinin ihlali iddia edildiğinde kullanılır. |
| Mülkiyet Hakkı İhlali |
references/mulkiyet-hakki-ihlali.md |
Kamulaştırma, kamulaştırmasız el atma, vergi/idari yaptırım, alacağa erişememe, tapu iptali gibi nedenlerle mülkiyet hakkına müdahale edildiği iddia edildiğinde kullanılır. |
| İfade, Toplanma ve Din Özgürlüğü İhlali |
references/ifade-toplanma-din-ozgurlugu.md |
İfade ve basın özgürlüğü, örgütlenme/toplantı ve gösteri, din ve vicdan özgürlüğüne yönelik yaptırım, ceza, yasak veya müdahaleler iddia edildiğinde kullanılır. |
| Yaşam, Kötü Muamele ve Kişi Özgürlüğü |
references/yasam-kotu-muamele-kisi-ozgurlugu.md |
Yaşam hakkı, işkence/kötü muamele yasağı ile kişi hürriyeti ve güvenliği (gözaltı, tutukluluk, uzun tutukluluk) bağlamında negatif ve pozitif yükümlülük ihlalleri iddia edildiğinde kullanılır. |
| Özel Hayat, Aile ve Eşitlik |
references/ozel-hayat-aile-esitlik.md |
Özel hayatın ve aile yaşamının korunması, haberleşme ve konut gizliliği, kişisel veri, çevre etkisi ile ayrımcılık yasağı/eşitlik bağlamında müdahaleler iddia edildiğinde kullanılır. |
| Başvuru Formu ve Dilekçe Hazırlığı |
references/basvuru-formu-ve-dilekce.md |
Bireysel başvuru formunun doldurulması, ihlal iddialarının altlanması, ek belgeler, harç, vekâlet ve maddi/manevi tazminat talebi yazılırken; başvuruyu fiilen kaleme almak için kullanılır. |
| Tedbir ve İvedi Koruma Talebi |
references/tedbir-ve-ivedi-koruma.md |
Sınır dışı, infaz, sağlık veya yaşamsal tehlike gibi telafisi imkânsız zarar riski bulunan hallerde geçici tedbir (ivedi koruma) talep edilirken kullanılır. |
| İhlal Kararı, Giderim ve AİHM İlişkisi |
references/ihlal-karari-giderim-ve-aihm.md |
İhlal kararının sonuçları, yeniden yargılama, tazminat, kararın icrası ile bireysel başvuru sonrası AİHM yolu ve süresi değerlendirilirken kullanılır. |
- Alanın metodolojisi ve kaynak notu:
references/_metodoloji.md
Kaynak kuralı (özet)
İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle (mahkeme + daire + esas/karar no + tarih +
doğrulanabilir kaynak); model hafızasından karar numarası üretme; emin olunmayan künye
[doğrulanacak]. Mevzuat madde/fıkra ile. turk-hukuku-mevzuat-mcp /
turk-hukuku-ictihat-mcp sunucuları kuruluysa kanun metnini ve kararları hafızadan
değil onlardan çek. Ayrıntılı kural kökteki AGENTS.md'dedir.
Deneysel; hukuki danışmanlık değildir. Çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış
içtihatla teyit edilmelidir. Bkz. SORUMLULUK-REDDI.md.
1---2name: anayasa-mahkemesi-bireysel-basvuru3description: Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru: konu ve kişi bakımından yetki, başvuru yollarının tüketilmesi ve süre, kabul edilebilirlik kriterleri, ihlal kararı ve sonuçları; AİHM ile ilişki. Bu beceriyi AYM Bireysel Başvuru alanındaki sorular, olaylar ve belgeler için kullan (bireysel başvuru, temel hak ihlali, başvuru yolu tüketme, süre, kabul edilebilirlik, ihlal, yeniden yargılama, AİHM). Alan dışı konularda tetiklenme.4---56# AYM Bireysel Başvuru78Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru: konu ve kişi bakımından yetki, başvuru yollarının tüketilmesi ve süre, kabul edilebilirlik kriterleri, ihlal kararı ve sonuçları; AİHM ile ilişki.910**Başat mevzuat:** Anayasa 2709, 62161112## Çalışma akışı13141. **Süre/aciliyet taraması:** Hak düşürücü süre, zamanaşımı, tebligat, duruşma, itiraz15 süresi var mı? Varsa önce onu sabitle.162. **Olayı sabitle:** Çekişmesiz/çekişmeli olgular ve eksikler; en çok bir gezelim soru.173. **Alt-konuya in:** Aşağıdaki tablodan ilgili konuyu seç ve `references/<konu>.md`18 dosyasını oku; oradaki denetim şemasını uygula.194. **Altlama ve sonuç:** Olay → norm → altlama → gerekçeli sonuç; somut sonraki adım.2021## Alt-konular2223| Konu | Referans | Ne zaman? |24|---|---|---|25| Temel Kavramlar ve Sistematik | [`references/temel-kavramlar-ve-sistem.md`](references/temel-kavramlar-ve-sistem.md) | Bireysel başvurunun ne olduğu, ikincil (sübsidiyer) niteliği, norm denetiminden farkı, kapsam ve genel mimari sorulduğunda; başvurunun hangi yola oturduğunu konumlandırmak için kullanılır. |26| Kabul Edilebilirlik Denetimi | [`references/kabul-edilebilirlik-denetimi.md`](references/kabul-edilebilirlik-denetimi.md) | Başvurunun komisyonca/bölümce kabul edilebilir bulunup bulunmayacağı, açıkça dayanaktan yoksunluk, önemli zarar ve diğer ret sebepleri değerlendirilirken; esasa geçmeden önceki eşiği geçmek için kullanılır. |27| Başvuru Yollarının Tüketilmesi | [`references/basvuru-yollarinin-tuketilmesi.md`](references/basvuru-yollarinin-tuketilmesi.md) | Bireysel başvurudan önce hangi olağan kanun yolunun etkili ve erişilebilir olduğu, istinaf/temyiz/itirazın tüketilip tüketilmediği, olağanüstü yolların gerekip gerekmediği sorulduğunda kullanılır. |28| Süreler ve Sürenin Başlangıcı | [`references/sure-ve-baslangic-ani.md`](references/sure-ve-baslangic-ani.md) | Otuz günlük başvuru süresinin ne zaman başladığı, tebliğ/öğrenme anı, mücbir sebep ve mazeretle eski hale getirme, sürenin kaçırılması halinde yapılabilecekler sorulduğunda kullanılır. |29| Adil Yargılanma Hakkı İhlali | [`references/adil-yargilanma-hakki.md`](references/adil-yargilanma-hakki.md) | Mahkemeye erişim, gerekçeli karar, silahların eşitliği, makul sürede yargılanma, çelişmeli yargılama, masumiyet karinesi gibi adil yargılanma güvencelerinin ihlali iddia edildiğinde kullanılır. |30| Mülkiyet Hakkı İhlali | [`references/mulkiyet-hakki-ihlali.md`](references/mulkiyet-hakki-ihlali.md) | Kamulaştırma, kamulaştırmasız el atma, vergi/idari yaptırım, alacağa erişememe, tapu iptali gibi nedenlerle mülkiyet hakkına müdahale edildiği iddia edildiğinde kullanılır. |31| İfade, Toplanma ve Din Özgürlüğü İhlali | [`references/ifade-toplanma-din-ozgurlugu.md`](references/ifade-toplanma-din-ozgurlugu.md) | İfade ve basın özgürlüğü, örgütlenme/toplantı ve gösteri, din ve vicdan özgürlüğüne yönelik yaptırım, ceza, yasak veya müdahaleler iddia edildiğinde kullanılır. |32| Yaşam, Kötü Muamele ve Kişi Özgürlüğü | [`references/yasam-kotu-muamele-kisi-ozgurlugu.md`](references/yasam-kotu-muamele-kisi-ozgurlugu.md) | Yaşam hakkı, işkence/kötü muamele yasağı ile kişi hürriyeti ve güvenliği (gözaltı, tutukluluk, uzun tutukluluk) bağlamında negatif ve pozitif yükümlülük ihlalleri iddia edildiğinde kullanılır. |33| Özel Hayat, Aile ve Eşitlik | [`references/ozel-hayat-aile-esitlik.md`](references/ozel-hayat-aile-esitlik.md) | Özel hayatın ve aile yaşamının korunması, haberleşme ve konut gizliliği, kişisel veri, çevre etkisi ile ayrımcılık yasağı/eşitlik bağlamında müdahaleler iddia edildiğinde kullanılır. |34| Başvuru Formu ve Dilekçe Hazırlığı | [`references/basvuru-formu-ve-dilekce.md`](references/basvuru-formu-ve-dilekce.md) | Bireysel başvuru formunun doldurulması, ihlal iddialarının altlanması, ek belgeler, harç, vekâlet ve maddi/manevi tazminat talebi yazılırken; başvuruyu fiilen kaleme almak için kullanılır. |35| Tedbir ve İvedi Koruma Talebi | [`references/tedbir-ve-ivedi-koruma.md`](references/tedbir-ve-ivedi-koruma.md) | Sınır dışı, infaz, sağlık veya yaşamsal tehlike gibi telafisi imkânsız zarar riski bulunan hallerde geçici tedbir (ivedi koruma) talep edilirken kullanılır. |36| İhlal Kararı, Giderim ve AİHM İlişkisi | [`references/ihlal-karari-giderim-ve-aihm.md`](references/ihlal-karari-giderim-ve-aihm.md) | İhlal kararının sonuçları, yeniden yargılama, tazminat, kararın icrası ile bireysel başvuru sonrası AİHM yolu ve süresi değerlendirilirken kullanılır. |37- Alanın metodolojisi ve kaynak notu: [`references/_metodoloji.md`](references/_metodoloji.md)3839## Kaynak kuralı (özet)4041İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle (mahkeme + daire + esas/karar no + tarih +42doğrulanabilir kaynak); **model hafızasından karar numarası üretme**; emin olunmayan künye43`[doğrulanacak]`. Mevzuat madde/fıkra ile. `turk-hukuku-mevzuat-mcp` /44`turk-hukuku-ictihat-mcp` sunucuları kuruluysa kanun metnini ve kararları hafızadan45değil onlardan çek. Ayrıntılı kural kökteki `AGENTS.md`'dedir.4647---4849*Deneysel; hukuki danışmanlık değildir. Çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış50içtihatla teyit edilmelidir. Bkz. `SORUMLULUK-REDDI.md`.*
aydincan