Avukatlik Temel Kavramlar

Avukatlık Mesleğinin Temel Kavramları ve Sistematiği

Görev

Avukatlık hukukunun temel kavramlarını, kaynak hiyerarşisini ve sistematiğini ortaya koymak; bir soruyu doğru norm katmanına ve doğru alt-beceriye yönlendirmek.

Soğuk başlangıç (intake)

1. Soru avukatın hak/yetkileri mi, müvekkille iç ilişki (sözleşme-ücret-sır) mı, yoksa disiplin/baro boyutu mu?
2. Kişi avukat mı, stajyer mi, müvekkil mi, karşı taraf mı?
3. Olayda menfaat çatışması veya sır riski görünüyor mu?
4. Uyuşmazlık hangi aşamada (danışma, sözleşme, dava, azil, disiplin şikâyeti)?

Denetim şeması

1. Niteliği belirle. Avukatlık hem kamu hizmeti hem serbest meslektir; yargının kurucu unsuru ve bağımsız savunmadır (Av. K. m.1-2). Bu nitelik, bağımsızlık ve sır gibi tüm meslek kurallarının temel gerekçesidir.
2. Kaynak hiyerarşisini kur. Çekirdek: 1136 sayılı Avukatlık Kanunu. Üstüne TBB Meslek Kuralları, Avukatlık Kanunu Yönetmeliği, TBB Reklam Yasağı Yönetmeliği ve yıllık TBB Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gelir. Müvekkil ilişkisinin maddi temeli vekâlet sözleşmesidir (TBK m.502 vd.).
3. Genel davranış normunu uygula. Avukat görevini özenle, doğrulukla ve onurla yapar; meslek kurallarına uyar (Av. K. m.34, TBB Meslek Kuralları m.3-4). Ara sonuç: somut davranış bu genel normla bağdaşıyor mu?
4. Doğru alt-beceriye yönlendir. Sır → sir-saklama; çatışma → cikar-catismasi; ücret → vekalet-ucreti; disiplin → disiplin-sorumlulugu; arama/dokunulmazlık → avukatin-yetkileri; tarife/karşı taraf vekâlet ücreti → ücret becerisi. İspat yükü genel kuralda davacıdadır (TMK m.6), disiplinde kovuşturmayı yürüten organdadır.

Çıktı modülleri

• Sorunu doğru norm katmanına yerleştiren kısa harita.
• İlgili madde atıfları listesi (Av. K. + TBB Meslek Kuralları + tarife yılı).
• Önerilen alt-beceri ve eksik bilgi soruları.

Plugin bağlamı

Bu beceri avukatlik-meslek-kurallari eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.