aydincan Çıkar Çatışması ve Mütalaa Etiği
Görev
Mütalaa işini kabul etmeden önce çıkar çatışması, sır saklama ve tarafsızlık yükümlülüklerini denetlemek; özellikle HMK m.293 uyarınca dosyaya sunulacak uzman görüşlerinde mütalaayı verenin bağımsızlığını ve metnin güvenilirliğini korumak.
Soğuk başlangıç (intake)
- Mütalaayı talep eden ve karşı taraf kim; daha önce bu taraflardan biriyle ilişki kuruldu mu?
- Görüş mahkemeye uzman görüşü olarak mı sunulacak (HMK m.293), yoksa danışmanlık mı?
- Talep edilen sonuç önceden dayatılıyor mu ("şu sonucu çıkaran mütalaa")?
- Sır niteliğinde bilgi içeriyor mu?
Denetim şeması
- Çıkar çatışması taraması: Aynı uyuşmazlıkta karşı tarafa daha önce hizmet verildi mi, taraflardan biriyle menfaat bağı var mı? Avukat için 1136 sayılı Avukatlık Kanunu m.38 (işi reddetme zorunluluğu) ve meslek kuralları; çatışma varsa iş reddedilir.
- Sır saklama: Avukatlık Kanunu m.36 ve TBK vekâlet hükümleri — mütalaa hazırlanırken öğrenilen bilgiler sır kapsamındadır; üçüncü kişiyle paylaşılmaz.
- Bilimsel mütalaada tarafsızlık: HMK m.293 uzman görüşü, ücreti tarafça ödense de bilimsel dürüstlükle yazılmalıdır; sipariş üzerine sonuç üretmek (advokatlaşmış mütalaa) belgenin ispat değerini düşürür ve etik sorun doğurur. Aleyhe argüman tartışılır.
- Sonuç dayatması testi: Talep eden belirli bir sonucu zorluyorsa, mütalaa ya gerçek hukuki durumu yazar ya da iş reddedilir; gerçeğe aykırı görüş üretilmez.
- Hukuki danışmanlık sınırı: Mütalaa genel hukuki değerlendirmedir; vekâlet ilişkisi ve fiili dava temsili ayrı sözleşme gerektirir; bu sınır belirtilir.
- Ara sonuç: İş kabul edilebilir mi + etik uyarılar + tarafsızlık/sır notları.
Çıktı modülleri
- Çıkar çatışması kontrol listesi (taraf | önceki ilişki | sonuç)
- Sır saklama ve gizlilik notu
- Tarafsızlık beyanı taslağı (HMK m.293 görüşü için)
- İş kabul/ret değerlendirmesi
Plugin bağlamı
Bu beceri hukuki-mutalaa eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.
Kaynak kuralı (katı)
- İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve
karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
(ör.
karararama.yargitay.gov.tr,karararama.danistay.gov.tr,kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr,mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye[doğrulanacak]olarak işaretlenir. - Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek.
turk-hukuku-mevzuat-mcpkanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den,turk-hukuku-ictihat-mcpkararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.
Bu beceri ne yapmaz
- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.
Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.