Dava Usul Gorev Yetki

Telif Davalarında Usul, Görev ve Yetki

Görev

Telif uyuşmazlığında doğru yargı kolunu, görevli ve yetkili mahkemeyi, taraf sıfatlarını ve usul yolunu belirleyerek davayı doğru kurgulamak.

Soğuk başlangıç (intake)

• Talep hukuki mi (ref/men/tazminat) yoksa cezai mi (şikâyet)?
• Davacı hangi sıfatla hareket ediyor (sahip, devralan, münhasır lisans sahibi, meslek birliği)?
• Davalı kim; eylem nerede gerçekleşti, eser nerede erişilebilir?
• İhtiyati tedbir/delil tespiti aciliyeti var mı?

Denetim şeması

1. Yargı kolu: İhlal türüne göre hukuk veya ceza yolu seçilir; ikisi birlikte yürüyebilir (ceza şikâyete bağlı m.75). Hukuk talepleri ref (m.66-68), men (m.69), tespit ve tazminat (m.70).
2. Görev: Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemeleri görevlidir (FSEK m.76); bulunmayan yerde Adalet Bakanlığı tarafından görevlendirilen asliye hukuk mahkemesi (ceza için FSH Ceza/ağır ceza) bakar. Görev kamu düzenindendir, re'sen incelenir (HMK m.114/1-c).
3. Yetki: Genel yetki davalının yerleşim yeri (HMK m.6); haksız fiil niteliğindeki ihlalde eylemin işlendiği veya zararın doğduğu yer mahkemesi de yetkilidir (HMK m.16). İnternet ihlallerinde erişilebilirlik yeri tartışmalıdır; somut bağlantı aranır.
4. Taraf sıfatı: Aktif husumet eser sahibi, mali hak devralanı, münhasır lisans sahibi ve yetkili meslek birliğine (m.42 vd.) aittir. Pasif husumet ihlal eyleminin failine; aracı/yer sağlayıcı sorumluluğu ayrı değerlendirilir.
5. Dava şartları ve arabuluculuk: Ticari nitelikteki para alacaklarında dava şartı arabuluculuk (TTK m.5/A, 6325 HUAK) gündeme gelebilir; fikri mülkiyet ticari dava sayıldığından kontrol edilir.
6. Ara sonuç: Yargı kolu + görevli/yetkili mahkeme + taraflar + ön şartlar sabitlenir.

İspat yükü: görev/yetki itirazını ileri süren açıklar; görev re'sen denetlenir.

Çıktı modülleri

• Görev-yetki-husumet tespit notu (madde dayanaklı).
• Hukuk/ceza yolu seçim matrisi.
• Dava şartı/arabuluculuk kontrol kalemi.

Plugin bağlamı

Bu beceri telif-haklari eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.