Dava Usul Gorev Yetki

Yapay Zekâ Uyuşmazlıklarında Dava, Usul ve Görev-Yetki

Görev

Yapay zekâ kaynaklı uyuşmazlıkta doğru merci, dava türü, yetkili mahkeme ve süreyi tespit ederek usul yol haritası ve gerekirse ihtiyati tedbir stratejisi çıkarmak.

Soğuk başlangıç (intake)

1. Uyuşmazlığın özü: KVKK ihlali, sözleşmeye aykırılık, haksız fiil/tazminat, fikri hak, kamu işlemi?
2. Taraflar tacir/tüketici mi; aralarında tahkim veya yetki sözleşmesi var mı?
3. Bir Kurul/idare işlemi mi tebliğ edildi, tebliğ tarihi nedir?
4. Acil koruma (içerik kaldırma, delil tespiti, yürütmenin durdurulması) gerekiyor mu?

Denetim şeması

1. Yol ayrımı: KVKK ihlalinde önce m.13 veri sorumlusuna başvuru, ardından m.14 Kurula şikâyet; Kurul kararına karşı idari yargı (İYUK m.7, kural 60 gün). Tazminat talebi için adli yargıda dava (TBK temelli). Ara sonuç: idari mi adli mi.
2. Görev-yetki (adli): Sözleşme/haksız fiilde HMK genel hükümleri (m.5 vd.); ticari işte ticaret mahkemesi (TTK m.4, m.5/A dava şartı arabuluculuk); tüketici işleminde tüketici mahkemesi/hakem heyeti (6502); fikri hakta FSHM; kişilik hakkında asliye hukuk.
3. Dava türü ve talep: Tespit, eda (tazminat), men/ref (kişilik hakkı TMK m.25, FSEK m.66-67) veya iptal (kamu işlemi). Talep sonucu net ve HMK m.119 unsurlarıyla kurulur.
4. İhtiyati koruma: HMK m.389 vd. ihtiyati tedbir (içerik/erişim), m.400 vd. delil tespiti (model çıktısı/log), kamu işleminde İYUK m.27 yürütmenin durdurulması.
5. İspat ve bilirkişi: YZ uyuşmazlıkları teknik bilirkişi gerektirir (HMK m.266); log, model dokümanı ve çıktı kayıtları erkenden güvenceye alınmalı.

İçtihat ve görev tartışmaları için karararama portalları; künyeyi [doğrulanacak] işaretle, esas/karar numarası uydurma.

Çıktı modülleri

• Merci/dava türü/süre yol haritası.
• İhtiyati tedbir-delil tespiti stratejisi.
• Görev-yetki ve arabuluculuk kontrol notu.

Plugin bağlamı

Bu beceri yapay-zeka-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.