Dava Usul Gorev Yetki

İSG Uyuşmazlıklarında Dava, Görev ve Yetki

Görev

İSG kaynaklı her uyuşmazlığı doğru yargı koluna ve mercie yönlendirmek; görev, yetki, dava şartı (özellikle arabuluculuk) ve usul yolunu netleştirmek.

Soğuk başlangıç (intake)

• Talep türü: işçi/hak sahibi tazminatı mı, SGK rücuu mu, idari ceza itirazı mı, ceza soruşturması mı?
• Taraflar kim; alt işveren-asıl işveren birlikte mi davalı?
• Olayın ve tebligatın tarihleri (süre ve zamanaşımı için)?
• Arabuluculuğa başvuruldu mu (işçilik alacağı/işe iade dava şartı)?

Denetim şeması

1. İş kazası tazminatı: Görevli mahkeme iş mahkemesidir (7036 sayılı Kanun); yetki kural olarak davalının yerleşim yeri ile işin/işyerinin bulunduğu yer mahkemesi. İşçinin işverenden tazminat talebinde dava şartı arabuluculuk uygulanır; ancak iş kazasından kaynaklanan maddi-manevi tazminat ve rücu davaları arabuluculuk dava şartının istisnasıdır (doğrudan dava açılır) — bu istisnayı her dosyada güncel mevzuatla doğrula.
2. SGK rücu davası: Görevli mahkeme iş mahkemesi; davacı SGK, davalı kusurlu işveren/üçüncü kişi.
3. İdari para cezası: Adli yargı — sulh ceza hâkimliğine itiraz (5326 m.27), idari yargı değil. Bu ayrım sık karıştırılır; yanlış mercie başvuru süre kaybına yol açar.
4. Ceza yargılaması: Taksirle öldürme/yaralama (TCK m.85-89) için asliye ceza/ağır ceza; şikâyet ve uzlaşma rejimi suç tipine göre değişir.
5. Dava şartı ve süre denetimi: Husumet (asıl işveren-alt işveren birlikte), ehliyet, harç ve süreler. Ara sonuç: Her talep için merci-yol-süre üçlüsünü tablola; mevzuata dayalı doğrula.

Çıktı modülleri

• Talep türü → görevli/yetkili merci → usul yolu tablosu.
• Dava şartı (arabuluculuk) ve istisna notu.
• Husumet ve taraf teşkili kontrol listesi.

Plugin bağlamı

Bu beceri is-sagligi-guvenligi eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.