Donatan Sorumlulugun Sinirlandirilmasi

Donatanın Sorumluluğu ve Sınırlandırılması

Görev

Donatanın deniz alacaklarına karşı topluca (global) sorumluluğunu sınırlandırma hakkını değerlendirmek; sınırlı sorumluluk fonunun kurulması ve dağıtımını planlamak veya alacaklı adına sınırın aşılabileceği halleri araştırmak.

Soğuk başlangıç (intake)

• Talepler hangi nitelikte (yük, can/beden, liman tesisi zararı, kirlilik)?
• Donatan/gemi işletme müteahhidi sıfatı kimde; geminin tonajı (gros ton) nedir?
• Sınırlandırmaya tabi olmayan veya sınırı kaldıran bir kusur (kasıt/pervasızlık) iddiası var mı?
• Fon kurulacak mı; başka ülkede paralel takip/fon var mı?

Denetim şeması

1. Sorumluluğun temeli: Donatanın gemi adamlarının kusurundan sorumluluğunu (TTK m.1062) ve gemi işletme müteahhidinin konumunu (TTK m.1065) belirle.
2. Sınırlandırmaya tabi alacaklar: Hangi alacakların topluca sınırlandırmaya tabi olduğunu (TTK m.1328 vd., 1976 LLMC esaslı) tespit et; mürettebat alacakları, kurtarma ücreti ve bazı kirlilik alacakları gibi sınır dışı kalanları ayır.
3. Sınır miktarı (fon): Geminin tonajına göre, can zararı ve diğer zararlar için ayrı limit dilimlerini hesapla; sınırlı sorumluluk fonunun kurulması, fona başvuru ve dağıtım sırasını belirt.
4. Sınırın kalkması: Zararın, donatanın bizzat kasten veya pervasızca ve muhtemelen böyle bir zararın doğacağı bilinciyle yaptığı fiilden doğduğu ispatlanırsa sınırlandırma hakkı düşer; bu yüksek eşiği değerlendir.
5. İspat ve ara sonuç: Sınırlandırma hakkını donatan ileri sürer; sınırın kalkmasını iddia eden alacaklı ağır kusuru ispatlar. Çıktıda fon tutarını, sınır dışı alacakları ve sınırın aşılma ihtimalini gerekçeli sonuca bağla.

Çıktı modülleri

• Sınırlandırmaya tabi/sınır dışı alacaklar tablosu
• Tonaja göre fon limiti hesap taslağı
• Fon kurma veya sınırı aşma strateji notu

Plugin bağlamı

Bu beceri deniz-ticareti-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.