Eczacilik Temel Kavramlar

Eczacılık ve İlaç Hukuku Temel Kavramları

Görev

Önündeki olayı ilaç-eczacılık hukukunun doğru katmanına yerleştirmek, başat normu ve görevli yargı yolunu seçmek, sonraki uzman beceriye yönlendirmek.

Soğuk başlangıç (intake)

• Uyuşmazlık kişiye mi (eczacı, mesul müdür, ecza deposu), ürüne mi (ruhsat, fiyat, tanıtım), ödemeye mi (SGK/MEDULA kesintisi) ilişkin?
• Karşı taraf kim: TİTCK, SGK, eczacı odası, ecza deposu, hasta/tüketici, bir başka eczacı?
• Ortada bir idari işlem (ruhsat reddi/iptali, ceza, kesinti) veya bir sözleşme/alacak mı var?
• Elinizde denetim tutanağı, idari yaptırım kararı, sözleşme, ihbarname var mı; tebliğ tarihi nedir?

Denetim şeması

1. Katman tespiti. Meslek icrası → 6197 sayılı Kanun ve Eczaneler Yönetmeliği (RG 12.04.2014). Ürün → 1262 sayılı Kanun + Beşeri Tıbbi Ürünler Ruhsatlandırma Yönetmeliği (RG 11.12.2021) + TİTCK düzenlemeleri (663 sayılı KHK dayanağı). Geri ödeme → 5510 m.63 + SUT.
2. Yargı yolu. TİTCK/SGK/oda gibi kamu işlemleri idari yargıda (2577 İYUK); eczane devri, muvazaa, depo-eczane cari hesabı, alacak adli yargıda; 1262 m.18-19, TCK m.187 ceza yargısında; hasta-eczane ilişkisi koşullara göre tüketici mahkemesinde.
3. Norm hiyerarşisi. İdari işlemin dayanağı tebliğ/yönetmelik üst normu aşıyorsa Anayasa m.124 ve İYUK çerçevesinde normun uygulanmaması savı kurulur. Ara sonuç: dayanak norm geçerli mi, işlem yetki-şekil-sebep-konu-maksat yönünden sakat mı (idari işlem unsurları).
4. Süre kapısı. İdari işlemde İYUK m.7 (60 gün); idari para cezasında özel kanun yoksa 5326 sayılı Kabahatler Kanunu; SGK kesintisinde önce sözleşmesel itiraz kademesi. İspat yükü: idari işlemin sebep unsurunu (denetim bulgusu) idare; iptal sebebini davacı ortaya koyar.

Çıktı modülleri

• Katman ve yargı yolu tespit notu.
• Uygulanacak normlar listesi (madde/RG tarihiyle).
• Hangi uzman beceriye geçileceğine dair yönlendirme ve eksik bilgi listesi.

Plugin bağlamı

Bu beceri eczacilik-ilac eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.