Faiz Masraf Zamanasimi

Faiz, Komisyon Hesabı ve Zamanaşımı Analizi

Görev

Bir bankacılık alacağında veya iade talebinde faiz ve eklenti kalemlerini ayrıştırmak, hesabı denetlemek ve doğru zamanaşımı süresini belirlemek; aşan/dayanaksız kalemleri ve zamanaşımına uğramış talepleri işaretlemek.

Soğuk başlangıç (intake)

• Talep yönü: banka tahsilatı mı, müşteri iade/itiraz talebi mi?
• Faiz tipi: akdi faiz, temerrüt faizi, bileşik faiz; oran ve dönem nedir?
• Hesap kalemleri: dosya masrafı, komisyon, hesap işletim, sigorta, ekspertiz?
• İlişki ticari mi tüketici mi; alacağın doğum ve son işlem tarihleri neler?

Denetim şeması

1. Faiz türü ayrımı: Akdi faiz sözleşmeyle, temerrüt faizi TBK m.120 ile (kararlaştırılmamışsa kanuni oran) belirlenir. Adi işlerde bileşik faiz yasaktır; ticari işlerde TTK m.8 sınırlı istisna ve cari hesapta TTK m.89-101 özel rejim uygulanır. Tüketici işleminde aşırı/dengesiz faiz haksız şart denetimine tabidir.
2. Eklenti kalemleri: Dosya masrafı/komisyon gibi kalemler ancak gerçek maliyet ve açık onaya dayanıyorsa geçerlidir; aksi halde tüketici lehine iadeye konu olur (TKHK m.4, m.5). Her kalem ayrı dayanak ister.
3. Hesap denetimi: Tahakkuk dönemleri, faiz başlangıç tarihi, kapital-faiz ayrımı ve mükerrer/çifte tahakkuk kontrol edilir; bilirkişi hesabıyla karşılaştırılır.
4. Zamanaşımı: Genel sözleşmesel alacakta TBK m.146 (10 yıl); faiz ve dönemsel edimlerde TBK m.147 (5 yıl); kambiyo senetlerinde TTK'nın özel kısa süreleri; haksız fiil unsurunda TBK m.72. İade talebinde sebepsiz zenginleşme süreleri (TBK m.82 — 2 ve 10 yıl) ayrıca değerlendirilir. Zamanaşımının kesilmesi/durması (TBK m.153-154) kontrol edilir.
5. Ara sonuç: Geçerli kalemler, iadeye/itiraza konu kalemler ve zamanaşımına uğramış talepler ayrı listelenir; net talep tutarı yazılır.

Çıktı modülleri

• Kalem kalem faiz/masraf denetim tablosu.
• Zamanaşımı haritası (her talep için süre ve başlangıç).
• Düzeltilmiş alacak/iade hesap özeti ve itiraz noktaları.

Plugin bağlamı

Bu beceri bankacilik-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.