aydincan Görevlendirme Kapsamı ve Uygunluk Denetimi
Görev
Raporu görevlendirme kararının çıpasına oturtmak: bilirkişiye yazılı olarak bildirilen görev kapsamı ve süre (HMK m.273) ile raporun fiilen yanıtladığı hususları karşılaştırıp kapsam aşımı ve eksik yanıt kusurlarını tespit etmek.
Soğuk başlangıç (intake)
- Görevlendirme kararının tam metni ve bilirkişiye sorulan sorular elinizde mi?
- Bilirkişiye verilen kesin süre içinde mi rapor sunulmuş?
- Rapor, sorulmayan bir hususta görüş bildiriyor mu?
- Sorulduğu hâlde yanıtsız kalan soru var mı?
Denetim şeması
- Yazılı kapsamla karşılaştırma (HMK m.273): Görev, kapsamı ve süresi yazılı bildirilir. Sorular tek tek listelenir; her sorunun raporda karşılığı işaretlenir. Karşılıksız kalan → eksik; sorulmadığı hâlde yanıtlanan → aşım.
- Hukuki nitelendirme aşımı (HMK m.266, m.279/son): Bilirkişinin "kusur oranı %X, davalı sorumludur, şu tazminata hükmedilmeli" gibi hukuki sonuç çıkarması görev sınırının aşılmasıdır; nitelendirme hâkime aittir.
- Uzmanlık alanı sınırı (6754 s.K. m.3): Bilirkişi yalnızca uzmanlık ve teknik alanında görüş verebilir; alan dışı görüş ret/itiraz sebebidir. Heyet raporlarında her üyenin alanı kontrol edilir.
- Bizzat ifa (HMK m.277): Görev devredilemez; rapor fiilen başka kişiye hazırlatılmışsa aşımdır.
- Ara sonuç: Eksik yanıtlar → ek rapor talebi; aşım ve alan dışı görüş → esasa itiraz / rapora itibar edilmemesi talebi (HMK m.281, m.282).
Çıktı modülleri
- Soru-yanıt eşleştirme tablosu (sorulan / yanıtlanan / eksik / aşım).
- Hukuki nitelendirme aşımı içeren paragrafların listesi.
- Uzmanlık alanı uyumsuzluğu notu.
- Kapsam temelli itiraz paragrafı taslağı.
Plugin bağlamı
Bu beceri bilirkisi-rapor-inceleme eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.
Kaynak kuralı (katı)
- İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve
karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
(ör.
karararama.yargitay.gov.tr,karararama.danistay.gov.tr,kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr,mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye[doğrulanacak]olarak işaretlenir. - Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek.
turk-hukuku-mevzuat-mcpkanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den,turk-hukuku-ictihat-mcpkararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.
Bu beceri ne yapmaz
- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.
Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.