Gorev Ve Yetki Kontrolu

Görev ve Yetki Kontrolü

Görev

Dosyanın görevli mahkeme (dava konusuna göre) ve yetkili mahkeme (yer itibarıyla) bakımından doğru yerde olup olmadığını denetlemek; görevsizlik/yetkisizlik ile zaman kaybı riskini erken yakalamak.

Soğuk başlangıç (intake)

• Dava konusu ve türü ne (alacak, tazminat, tüketici, iş, ticari, aile)?
• Dava hangi mahkemede ve hangi yerde açılmış?
• Taraflar arasında yetki sözleşmesi veya tahkim şartı var mı?
• Kesin yetki gerektiren bir dava türü söz konusu mu?

Denetim şeması

1. Görev: HMK m.1 gereği görev kamu düzenindendir ve re'sen incelenir. Genel görevli asliye hukuk (HMK m.2) ile özel görevli mahkemeleri ayırt et: tüketici mahkemesi (6502 TKHK m.73), iş mahkemesi (7036 m.5), ticari dava-asliye ticaret (TTK m.4-5), aile mahkemesi, FSHM. Yanlış görevli mahkeme → görevsizlik kararı ve gönderme.
2. Yetki: genel yetki davalının yerleşim yeri (HMK m.6); özel/kesin yetki halleri (taşınmazda taşınmazın yeri HMK m.12; sözleşmede ifa yeri HMK m.10; haksız fiilde HMK m.16). Kesin yetki re'sen gözetilir.
3. Yetki sözleşmesi/tahkim: tacir-kamu tüzel kişisi arasında yetki sözleşmesi (HMK m.17) geçerli mi; tahkim şartı varsa tahkim ilk itirazı (HMK m.116) riski.
4. İtiraz zamanı: yetki ilk itirazdır, cevap süresinde ileri sürülmezse düşer (HMK m.116, m.117, m.19); görev her aşamada gözetilir.
5. Ara sonuç: görev/yetki uygun mu, değilse hangi mahkemeye gönderme ve süre etkisi. Mevzuat dışı varsayım yapılmaz.

Çıktı modülleri

• Görev/yetki değerlendirme notu (doğru mahkeme + dayanak madde).
• Görevsizlik/yetkisizlik riski ve gönderme senaryosu.
• İtiraz süresi ve usul uyarısı.

Plugin bağlamı

Bu beceri dava-dosya-takip eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.