Gorev Yetki Belirleme

Görev ve Yetki Tayini

Görev

Davanın görevli mahkemesini ve yetkili yer mahkemesini doğru saptamak; kesin görev/yetki ile düzenleyici yetki ayrımını kurmak.

Soğuk başlangıç (intake)

• Uyuşmazlığın konusu ve tarafları kim? (tüketici, işçi, tacir, eş, taşınmaz?)
• Dava değeri/konusu özel görevli mahkeme gerektiriyor mu?
• Davalının yerleşim yeri ve uyuşmazlık bağlantı yeri neresi?
• Geçerli bir yetki sözleşmesi var mı (tacirler/kamu tüzel kişileri arasında)?

Denetim şeması

1. Genel görev: HMK m.2 uyarınca asliye hukuk mahkemesi asıl görevli; sulh hukukun görevi m.4'te sayılan işlerle (kira ilişkisinden doğan davalar dâhil belli işler, taksim, ortaklığın giderilmesi vb.) sınırlıdır.
2. Özel görevli mahkemeler: tüketici uyuşmazlıkları → tüketici mahkemesi (6502 sayılı Kanun); iş uyuşmazlıkları → iş mahkemesi (7036); ticari davalar → asliye ticaret mahkemesi (TTK m.4-5); aile → aile mahkemesi (4787); kadastro → kadastro mahkemesi; fikri haklar → FSHHM. Görev kamu düzenindendir, re'sen gözetilir (HMK m.1, m.114/1-c).
3. Genel yetki: Davalının yerleşim yeri mahkemesi (HMK m.6).
4. Özel/seçimlik yetki: Sözleşmeden doğan davada ifa yeri (m.10); haksız fiilde fiilin işlendiği/zararın doğduğu yer (m.16); taşınmazın aynına ilişkin davada taşınmazın bulunduğu yer kesin yetki (m.12).
5. Kesin yetki halleri sözleşmeyle değiştirilemez; yetki sözleşmesi (m.17-18) yalnızca tacir/kamu tüzel kişileri arasında ve kesin yetki olmayan hallerde geçerlidir.
6. Görevsizlik/yetkisizlik kararı (m.20): Kararın kesinleşmesinden itibaren iki hafta içinde dosyanın görevli/yetkili mahkemeye gönderilmesi istenmezse dava açılmamış sayılır — bu süre kritiktir.

Ara sonuç: "Görevli mahkeme + yetkili yer + kesin mi seçimlik mi" çıktısı.

Çıktı modülleri

• Görevli mahkeme gerekçesi (madde atıflı).
• Yetkili yer mahkemesi seçenekleri ve kesin/seçimlik etiketi.
• Görevsizlik/yetkisizlik halinde iki haftalık gönderme uyarısı.

Plugin bağlamı

Bu beceri hukuk-muhakemesi eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.