Gorev Yetki Husumet

Görev, Yetki ve Husumet Denetimi

Görev

Layihayı yazmadan önce davanın doğru mahkemede, doğru davalıya karşı ve dava şartları sağlanarak açıldığını denetlemek. Görev ve dava şartları kamu düzenindendir; eksikse esasa girilmeden dava reddedilir.

Soğuk başlangıç (intake)

• Talep konusu ve değeri nedir? (görevli mahkemeyi belirler)
• Davalının yerleşim yeri / işlemin yapıldığı yer / ifa yeri neresi?
• Taraflar doğru tespit edildi mi (gerçek/tüzel kişi, temsil)?
• Zorunlu arabuluculuk/idari başvuru gibi bir dava şartı var mı?

Denetim şeması

1. Görev (HMK m.1-4): Görev kanunla belirlenir, kamu düzenindendir ve dava şartıdır (m.114/1-c). Asliye hukuk genel görevlidir; sulh hukukun görevi HMK m.4'te sayılıdır. Özel görevli mahkemeleri kontrol edin (tüketici, iş, ticaret, aile, fikri-sınai). İstisna: özel kanun aksini öngörebilir.
2. Yetki (HMK m.5-19): Genel yetki davalının yerleşim yeri (m.6). Özel yetki: sözleşmede ifa yeri (m.10), haksız fiilde m.16, taşınmazda kesin yetki m.12. Kesin yetki hâkimce re'sen gözetilir; kesin olmayan yetkiye ilk itiraz gerekir (m.116, m.117).
3. Sıfat/husumet (TMK m.6; HMK genel): Aktif/pasif husumet maddi hukuktan doğar; sıfat yokluğu esastan reddi gerektirir, dava şartı değildir.
4. Dava şartları (HMK m.114-115): Eksik dava şartı tamamlanabilir nitelikteyse süre verilir; değilse usulden ret. Zorunlu arabuluculuk (ör. ticari/işçi-işveren/tüketici uyuşmazlıkları) dava şartıdır; tutanak eklenmeli.
5. İdari yargıda: İYUK m.33-37 yetki kuralları; idari merci tecavüzü ve süre (m.11). Ara sonuç: görev/yetki/şart sağlanmıyorsa düzeltme yolu (görevsizlik/yetkisizlik, gönderme) veya doğru mahkemeye yönlendirme.

Çıktı modülleri

• Görevli ve yetkili mahkeme tespiti (madde gerekçeli)
• Taraf/husumet doğrulama tablosu
• Dava şartı kontrol listesi (arabuluculuk, harç, ehliyet)
• Eksiklik halinde düzeltme/yönlendirme önerisi

Plugin bağlamı

Bu beceri dava-dilekce-atolyesi eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.