aydincan Haksız Fiil ve Tazminat Hukuku
Haksız fiil sorumluluğu: TBK m.49 vd. unsurları (fiil, hukuka aykırılık, kusur, zarar, illiyet), kusursuz sorumluluk halleri, maddi/manevi tazminatın hesabı, destekten yoksun kalma ve tazminattan indirim sebepleri.
Başat mevzuat: TBK 6098
Çalışma akışı
- Süre/aciliyet taraması: Hak düşürücü süre, zamanaşımı, tebligat, duruşma, itiraz süresi var mı? Varsa önce onu sabitle.
- Olayı sabitle: Çekişmesiz/çekişmeli olgular ve eksikler; en çok bir gezelim soru.
- Alt-konuya in: Aşağıdaki tablodan ilgili konuyu seç ve
references/<konu>.mddosyasını oku; oradaki denetim şemasını uygula. - Altlama ve sonuç: Olay → norm → altlama → gerekçeli sonuç; somut sonraki adım.
Alt-konular
| Konu | Referans | Ne zaman? |
|---|---|---|
| Haksız Fiilin Unsurları ve Genel Denetim Şeması | references/unsurlar-ve-denetim-semasi.md |
Bir zarar olayının haksız fiil sorumluluğu doğurup doğurmadığını baştan sona değerlendirmek gerektiğinde; fiil, hukuka aykırılık, kusur, zarar ve illiyet unsurlarını sırayla altlamak için ilk adımda kullanılır. |
| Hukuka Aykırılık ve Hukuka Uygunluk Sebepleri | references/hukuka-aykirilik-ve-uygunluk-sebepleri.md |
Fiilin hukuka aykırı sayılıp sayılmayacağı tartışmalıysa veya karşı taraf meşru savunma, rıza, zorda kalma ya da hakkın kullanılması savunması ileri sürdüğünde; aykırılık ve uygunluk dengesini denetlemek için kullanılır. |
| Kusur ve Uygun İlliyet Bağı | references/kusur-ve-illiyet-bagi.md |
Failin kusurlu olup olmadığı, kusurun derecesi veya fiil ile zarar arasındaki nedensellik tartışmalıysa; özellikle birden çok sebep, üçüncü kişi müdahalesi ya da mücbir sebep iddiası varsa kullanılır. |
| Kusursuz (Objektif) Sorumluluk Halleri | references/kusursuz-sorumluluk-halleri.md |
Zarar bir çalışanın, hayvanın, yapının veya tehlikeli bir işletmenin faaliyetinden doğduğunda; failin kusuru ispatlanamasa bile sorumluluk kurulabilecek objektif sorumluluk normunu belirlemek için kullanılır. |
| Maddi Tazminatın Belirlenmesi ve Hesabı | references/maddi-tazminat-hesabi.md |
Sorumluluk kurulduktan sonra maddi zararın kalemlerini ayrıştırmak, fiili zarar ve yoksun kalınan kârı hesaplatmak ve hâkimin takdir yetkisini değerlendirmek gerektiğinde kullanılır. |
| Manevi Tazminat Talebi | references/manevi-tazminat.md |
Ölüm, bedensel bütünlüğün ihlali veya kişilik hakkı saldırısı nedeniyle manevi tazminat istenebileceğinde; talebin şartlarını, miktar ölçütlerini ve hak sahiplerini belirlemek için kullanılır. |
| Destekten Yoksun Kalma ve Cismani Zarar | references/destekten-yoksun-kalma-ve-cismani-zarar.md |
Ölüm veya bedensel zarar (yaralanma, sürekli sakatlık) söz konusu olduğunda; tedavi gideri, çalışma gücü kaybı ve destekten yoksun kalma kalemlerini ve hak sahiplerini belirlemek için kullanılır. |
| Tazminattan İndirim Sebepleri | references/tazminattan-indirim-sebepleri.md |
Karşı taraf zarar görenin kendi kusurunu, zararı ağırlaştıran davranışını veya failin az kusurunu ileri sürerek tazminatın azaltılmasını istediğinde; indirim sebeplerini değerlendirmek için kullanılır. |
| Zamanaşımı ve Süreler | references/zamanasimi-ve-sureler.md |
Haksız fiil tazminat talebinin süre yönünden hâlâ ileri sürülebilir olup olmadığı tartışmalıysa; iki yıllık, on yıllık ve daha uzun ceza zamanaşımı sürelerini hesaplamak için kullanılır. |
| Dava, Görev-Yetki ve İspat Düzeni | references/dava-gorev-yetki-ve-ispat.md |
Tazminat davasının hangi mahkemede ve nerede açılacağı, dava şartlarının sağlanıp sağlanmadığı ve ispat yükünün nasıl dağılacağı belirlenmek istendiğinde kullanılır. |
| Dava Dilekçesi ve İhtarname Taslağı | references/dava-dilekce-ve-ihtarname.md |
Tazminat talebi için ihtarname, dava dilekçesi veya talep sonucu taslağı hazırlanması istendiğinde; vakıa-hukuki sebep-talep mimarisini kurmak için kullanılır. |
| Strateji, Risk ve Müvekkil İletişimi | references/strateji-risk-ve-muvekkil-iletisimi.md |
Tazminat dosyasında dava açma, sulh veya bekleme arasında karar verirken; pozisyonun gücünü, maliyet-faydayı ve tahsil riskini değerlendirip müvekkile sade bir yol haritası sunmak için kullanılır. |
- Alanın metodolojisi ve kaynak notu:
references/_metodoloji.md
Kaynak kuralı (özet)
İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle (mahkeme + daire + esas/karar no + tarih +
doğrulanabilir kaynak); model hafızasından karar numarası üretme; emin olunmayan künye
[doğrulanacak]. Mevzuat madde/fıkra ile. turk-hukuku-mevzuat-mcp /
turk-hukuku-ictihat-mcp sunucuları kuruluysa kanun metnini ve kararları hafızadan
değil onlardan çek. Ayrıntılı kural kökteki AGENTS.md'dedir.
Deneysel; hukuki danışmanlık değildir. Çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış
içtihatla teyit edilmelidir. Bkz. SORUMLULUK-REDDI.md.