Harc Gider Ve Adli Yardim

Harç, Gider Avansı ve Adli Yardım

Görev

Dava açma maliyetini öngörmek; harç ve avansları doğru yatırmak; ödeme gücü yetersizse adli yardım yolunu açmak.

Soğuk başlangıç (intake)

• Davanın türü ve talep tutarı (değeri) nedir?
• Kaç tanık, kaç davalı ve tebligat söz konusu?
• Bilirkişi/keşif gerekecek mi?
• Maddi durumunuz harçları karşılamaya yeterli mi?
• İhtiyaç durumunuzu gösteren belge (gelir, mal varlığı) var mı?

Denetim şeması

1. Harçlar (492 sayılı Harçlar Kanunu): Başvurma harcı (maktu) ve karar-ilam harcı alınır. Konusu para olan davalarda karar-ilam harcı nispîdir (talep edilen değer üzerinden); dörtte biri peşin yatırılır, kalanı karar sonunda. Maktu harçlı işler de vardır. Güncel tarife yıllık güncellenir — [doğrulanacak].
2. Gider avansı (HMK m.120): Tebligat, müzekkere, tanık gibi yargılama giderleri için mahkemenin belirlediği avans peşin yatırılır; yatırılmazsa dava işleme alınmaz/usulden reddedilebilir. Miktar yıllık tarifeyle belirlenir.
3. Delil avansı (HMK m.324): Bilirkişi/keşif gibi delil için ilgili taraf ayrıca avans yatırır; yatırmazsa o delile dayanmaktan vazgeçmiş sayılır.
4. Adli yardım (HMK m.334-340): Yargılama giderlerini kısmen/tamamen karşılayamayacak ve davası açıkça dayanaktan yoksun olmayan kişi adli yardım talep edebilir; kabulde harç ve avanslardan geçici muafiyet sağlanır (m.335). Talep, asıl davanın açılacağı mahkemeye yapılır (m.336) ve ihtiyaç belgelenir.
5. Kazanma halinde iade: Yargılama giderleri kural olarak haksız çıkan tarafa yüklenir (HMK m.326); kazanan, yatırdığı harç ve gideri karşı taraftan tahsil edebilir.
6. Ara sonuç: Harç + avans hesabı yapılır; ödeme gücü yoksa adli yardım dilekçesi öne alınır.

Çıktı modülleri

• Tahmini maliyet tablosu (başvurma harcı, peşin karar-ilam harcı, gider/delil avansı) — güncel tarife [doğrulanacak] notuyla.
• Adli yardım talep dilekçesi taslağı ve gereken belgeler listesi.
• Kazanma halinde gider tahsili notu.

Plugin bağlamı

Bu beceri kendini-temsil-asliye eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.