Hesap Maddi Hata Denetimi

Hesap ve Maddi Hata Denetimi

Görev

Hesap içeren raporlarda sayısal sonucu yeniden üretmek: aritmetik, faiz, birim ve tarih tutarlılığını denetleyip maddi hataları somut rakamla göstermek; yanlış kalemin doğru karşılığını önermek.

Soğuk başlangıç (intake)

• Hesabın türü nedir (işçilik alacağı, tazminat, alacak/faiz, taşınmaz değeri vb.)?
• Hesaba esas alınan dönem, oran ve birimler raporda açık mı?
• Faiz türü (yasal/avans/temerrüt) ve başlangıç tarihi gösterilmiş mi?
• Davada ıslah veya zamanaşımı def'i var mı?

Denetim şeması

1. Aritmetik yeniden üretim: Ara toplamlar ve nihai rakam kalem kalem yeniden hesaplanır; her sapma somut farkıyla yazılır. Birim (TL/USD), oran (%) ve tarih tutarlılığı kontrol edilir.
2. Faiz denetimi: Faiz türü dava ve borç niteliğine uygun mu; başlangıç tarihi temerrüt/dava/olay tarihiyle örtüşüyor mu; oran ve yürürlük tarihi doğru mu? Ticari işlerde avans faizi ile yasal faiz ayrımına dikkat edilir.
3. Zamanaşımı-ıslah kesişimi: Zamanaşımı def'i varsa hesaplanan kalemlerin zamanaşımına uğrayan kısmı ayrıştırılır. Islahla artırılan miktarın zamanaşımı yönünden ayrı değerlendirilmesi gerekir; rapor bunu gözetmemişse hata kalemidir.
4. Veri tabanı denetimi: Asgari ücret, kıdem tavanı, faiz oranı gibi parametreler yürürlük tarihiyle ve resmî kaynağıyla doğrulanır; eski/yanlış parametre kullanımı maddi hatadır.
5. Ara sonuç: Maddi/hesap hatası tamamlanabilir nitelikte olduğundan kural olarak ek rapor ile düzeltme istenir (HMK m.281); hata yöntemden kaynaklanıyorsa yeni heyete gidilir.

Çıktı modülleri

• Kalem kalem doğru/yanlış karşılaştırma tablosu (rapordaki / olması gereken / fark).
• Faiz başlangıç-oran-tür denetim notu.
• Zamanaşımı/ıslah etkisinin ayrı dökümü.
• Ek rapor talebine eklenecek düzeltilmiş hesap özeti.

Plugin bağlamı

Bu beceri bilirkisi-rapor-inceleme eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.