aydincan Hukuk Felsefesi ve Genel Hukuk Teorisi
Hukuk teorisi ve felsefesi katmanı: hukuki pozitivizm, doğal hukuk, norm geçerliliği, hukuk sosyolojisi, hukuki realizm ve eleştirel yaklaşımlar; hukuk öğrencisi ve akademik tartışma için metodolojik derinlik.
Başat mevzuat: ilgili mevzuat
Çalışma akışı
- Süre/aciliyet taraması: Hak düşürücü süre, zamanaşımı, tebligat, duruşma, itiraz süresi var mı? Varsa önce onu sabitle.
- Olayı sabitle: Çekişmesiz/çekişmeli olgular ve eksikler; en çok bir gezelim soru.
- Alt-konuya in: Aşağıdaki tablodan ilgili konuyu seç ve
references/<konu>.mddosyasını oku; oradaki denetim şemasını uygula. - Altlama ve sonuç: Olay → norm → altlama → gerekçeli sonuç; somut sonraki adım.
Alt-konular
| Konu | Referans | Ne zaman? |
|---|---|---|
| Temel Kavramlar ve Sistematik | references/temel-kavramlar-ve-sistem.md |
Hukuk felsefesi ile genel teorinin temel kavramlarını (norm, geçerlilik, meşruiyet, hak, yaptırım, kaynak) ve ekol haritasını netleştirmek; bir teorik soruyu doğru kategoriye yerleştirip pozitif hukuka bağlamak gerektiğinde kullanın. |
| Hukuki Pozitivizm ve Norm Geçerliliği | references/hukuki-pozitivizm-ve-norm-teorisi.md |
Bir normun nereden bağlayıcılık aldığı, üst norma aykırı alt normun akıbeti veya geçerlilik-meşruiyet ayrımı tartışıldığında; Kelsen ve Hart çizgisinde norm geçerliliğini Türk norm hiyerarşisine bağlamak için kullanın. |
| Doğal Hukuk, Adalet ve Radbruch Formülü | references/dogal-hukuk-ve-adalet.md |
Geçerli bir normun içeriksel adaletsizliği, hukuk-ahlak ilişkisi veya aşırı haksız kanunun bağlayıcılığı tartışıldığında; klasik doğal hukuk ile Radbruch formülünü Türk hukuk devleti (Anayasa m.2) ve dürüstlük (TMK m.2) zeminine oturtmak için kullanın. |
| Yorum Yöntemleri ve Boşluk Doldurma | references/yorum-yontemleri-ve-bosluk.md |
Bir normun anlamı tartışmalıyken ya da hiç norm yokken (kanun boşluğu); lafzî-sistematik-tarihsel-amaçsal yorum, kıyas, a contrario ve TMK m.1 çerçevesinde hâkimin hukuk yaratması yöntemini uygulamak gerektiğinde kullanın. |
| Hak, Yükümlülük ve Hukuki İlişki Teorisi | references/hak-ve-yukumluluk-teorisi.md |
Bir menfaatin gerçekten sübjektif hak olup olmadığı, hak türleri (mutlak-nispi, yenilik doğuran, def'i-itiraz) ve hak-yetki-yükümlülük ilişkileri çözümlenmek istendiğinde; Hohfeld ve menfaat/irade teorileri çerçevesinde kullanın. |
| Hukuki Realizm ve Yargısal Karar Davranışı | references/hukuki-realizm-ve-yargi-davranisi.md |
Lafzen açık kuralın uygulamada nasıl farklı sonuç verdiği, içtihat istikrarsızlığı veya yargıcın takdirini etkileyen kurum-dışı etkenler tartışıldığında; Amerikan/İskandinav realizmi ve menfaatler içtihadı çerçevesinde kullanın. |
| Hukuk-Ahlak İlişkisi ve Hukukun Genel İlkeleri | references/hukuk-ahlak-ilkeler.md |
Bir uyuşmazlıkta yazılı norm yetersizken hukukun genel ilkelerine (dürüstlük, iyiniyet, ölçülülük, nemo auditur, venire contra factum proprium) başvurmak veya hukuk-ahlak sınırını çözmek gerektiğinde kullanın. |
| Norm Çeşitleri ve Normun Uygulama Alanı | references/norm-cesitleri-ve-uygulama-alani.md |
Bir kuralın emredici mi yedek mi olduğu, kural-istisna ilişkisi, normun zaman (geçmişe etki) ve yer bakımından uygulanması veya çatışan iki normun hangisinin önce geleceği belirlenmek istendiğinde kullanın. |
| Hukuk Sosyolojisi ve Normun Etkililiği | references/hukuk-sosyolojisi-ve-etkililik.md |
Bir normun kâğıt üstünde geçerli olduğu hâlde toplumsal olarak işleyip işlemediği, yaptırımın caydırıcılığı veya bir düzenlemenin sosyal etkisi değerlendirilmek istendiğinde; ayrıca mevzuat tasarımı ve etki analizi gereken hâllerde kullanın. |
| Hukuki Argümantasyon ve Altlama Tekniği | references/argumantasyon-ve-altlama.md |
Soyut bir norm ile somut olayı gerekçeli biçimde bağlamak (altlama/subsumption), tümdengelimli hukuki kıyas kurmak, argüman türlerini sıralamak ve bir mütalaa/dilekçenin mantıksal iskeletini denetlemek gerektiğinde kullanın. |
- Alanın metodolojisi ve kaynak notu:
references/_metodoloji.md
Kaynak kuralı (özet)
İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle (mahkeme + daire + esas/karar no + tarih +
doğrulanabilir kaynak); model hafızasından karar numarası üretme; emin olunmayan künye
[doğrulanacak]. Mevzuat madde/fıkra ile. turk-hukuku-mevzuat-mcp /
turk-hukuku-ictihat-mcp sunucuları kuruluysa kanun metnini ve kararları hafızadan
değil onlardan çek. Ayrıntılı kural kökteki AGENTS.md'dedir.
Deneysel; hukuki danışmanlık değildir. Çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış
içtihatla teyit edilmelidir. Bkz. SORUMLULUK-REDDI.md.