Hukumsuzluk Denetimi

Patent ve Faydalı Model Hükümsüzlüğü

Görev

SMK m.138 hükümsüzlük sebeplerini envanterlemek, dava şartlarını ve husumet ilişkisini kurmak, hükümsüzlüğün SMK m.139 geçmişe etkili sonuçlarını değerlendirmek.

Soğuk başlangıç (intake)

1. Hangi sebep ileri sürülüyor: yenilik/buluş basamağı yokluğu, yetersiz açıklama, kapsam aşımı, gasp?
2. Elde yeni prior art belgesi var mı; tarihi başvuru/rüçhandan önce mi?
3. Talep eden kimin menfaati var; gerçek hak sahibi iddiası mı?
4. Patentin verdiği zarar/lisans/tecavüz davası var mı (menfaat için)?

Denetim şeması

1. Sebepler (SMK m.138/1). (a) m.82-83 patentlenebilirlik şartının yokluğu (yenilik, buluş basamağı, sanayiye uygulanabilirlik); (b) buluşun yeterince açık ve tam tarif edilmemesi (m.92/4); (c) konunun başvuru kapsamını aşması; (d) patent sahibinin gerçek hak sahibi olmaması (gasp). Ara sonuç: hangi sebep(ler) somut olayda var?
2. Kısmî hükümsüzlük (SMK m.138/6). Sebep istemlerin bir kısmına ilişkinse yalnızca o istemler iptal edilir; patent sahibine istem sınırlandırma imkânı tanınır.
3. Husumet ve menfaat. Hükümsüzlük davasını menfaati olanlar açabilir; gasp sebebine dayalı hükümsüzlüğü yalnızca gerçek hak sahibi ileri sürebilir (m.138/2-3).
4. Süre ve sonuç (SMK m.139). Hükümsüzlük kararı geçmişe etkilidir; koruma baştan doğmamış sayılır. Ancak kesinleşmiş tecavüz kararları, ödenmiş tazminat ve uygulanmış lisans bedellerinde dengeleme (m.139/2-3) ve iyiniyetin korunması değerlendirilir.
5. Def'i olarak ileri sürme. Tecavüz davasında hükümsüzlük bir def'i/karşı dava olarak ileri sürülebilir; FSHM'de birlikte görülebilir.

Çıktı modülleri

• Hükümsüzlük sebebi envanteri (madde-bent eşlemeli).
• Prior art / açıklama / kapsam analizi özeti.
• Kısmî hükümsüzlük ve istem sınırlandırma senaryosu.
• Geçmişe etkili sonuç ve dengeleme uyarısı.

Plugin bağlamı

Bu beceri patent-faydali-model eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.