İçtihat ve Doktrin Değerlendirmesi
Görev
Mütalaadaki hukuki kanaati yerleşik içtihat ve doktrinle desteklemek; içtihat eğilimini, varsa görüş ayrılıklarını ve içtihadı birleştirme kararlarını tespit etmek. İçtihat hâkimi bağlamasa da uygulamadaki gerçek eğilimi gösterir; mütalaanın gerçekçiliğini bu sağlar.
Soğuk başlangıç (intake)
- Hangi alt soru için içtihat aranıyor?
- Konu hangi mahkeme/dairenin görev alanında? (Yargıtay HD/CD, Danıştay dava dairesi, AYM, BAM)
- İçtihadı birleştirme kararı veya AYM/AİHM kararı konuyu doğrudan etkiliyor mu?
- Doktrinde tartışmalı/çoğunluk-azınlık görüşü var mı?
Denetim şeması
- Doğru kaynak seçimi: Konuya göre karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr veya kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr; mülga/yürürlükteki mevzuat dönemine dikkat.
- ATIF HİJYENİ (mutlak kural): Hiçbir esas/karar numarası hatırlanarak yazılmaz. Karara dayanılacaksa mahkeme + daire + esas/karar no + tarih kaynaktan doğrulanır. Doğrulanmamış her künye
[doğrulanacak]ile işaretlenir; sahte numara asla üretilmez. Doğrulanamıyorsa ilkesel atıf yapılır ("yerleşik Yargıtay içtihadına göre... [karararama.yargitay.gov.tr üzerinden doğrulanmalı]"). - İçtihat eğilimi tespiti: Tek karar değil eğilim aranır; istikrarlı mı, daireler arası çelişki var mı, içtihadı birleştirme kararı (İBK) konuyu bağlayıcı şekilde çözmüş mü?
- Hiyerarşi: AYM bireysel başvuru ve norm denetimi kararları ile AİHM kararları temel hak boyutunda üstün ağırlıklıdır; İBK Yargıtay daireleri için bağlayıcıdır.
- Doktrin kullanımı: Yazar-eser-sayfa ile; çoğunluk ve azınlık görüşü ayrılır; mütalaa hangi görüşü neden benimsediğini gerekçelendirir.
- Ara sonuç: Destekleyici içtihat/doktrin + karşı yöndeki görüş + bunların mütalaadaki sonuca etkisi.
Çıktı modülleri
- İlkesel içtihat değerlendirmesi (eğilim + istikrar notu)
- Doğrulanacak künye listesi (
[doğrulanacak]işaretli) - Doktrin görüş tablosu (çoğunluk/azınlık)
- Arama kaynağı ve sorgu önerisi
Plugin bağlamı
Bu beceri hukuki-mutalaa eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.
Kaynak kuralı (katı)
- İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve
karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
(ör.
karararama.yargitay.gov.tr,karararama.danistay.gov.tr,kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr,mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye[doğrulanacak]olarak işaretlenir. - Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek.
turk-hukuku-mevzuat-mcpkanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den,turk-hukuku-ictihat-mcpkararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.
Bu beceri ne yapmaz
- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.
Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.