Ictihat Doktrin Degerlendirmesi

İçtihat ve Doktrin Değerlendirmesi

Görev

Mütalaadaki hukuki kanaati yerleşik içtihat ve doktrinle desteklemek; içtihat eğilimini, varsa görüş ayrılıklarını ve içtihadı birleştirme kararlarını tespit etmek. İçtihat hâkimi bağlamasa da uygulamadaki gerçek eğilimi gösterir; mütalaanın gerçekçiliğini bu sağlar.

Soğuk başlangıç (intake)

• Hangi alt soru için içtihat aranıyor?
• Konu hangi mahkeme/dairenin görev alanında? (Yargıtay HD/CD, Danıştay dava dairesi, AYM, BAM)
• İçtihadı birleştirme kararı veya AYM/AİHM kararı konuyu doğrudan etkiliyor mu?
• Doktrinde tartışmalı/çoğunluk-azınlık görüşü var mı?

Denetim şeması

1. Doğru kaynak seçimi: Konuya göre karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr veya kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr; mülga/yürürlükteki mevzuat dönemine dikkat.
2. ATIF HİJYENİ (mutlak kural): Hiçbir esas/karar numarası hatırlanarak yazılmaz. Karara dayanılacaksa mahkeme + daire + esas/karar no + tarih kaynaktan doğrulanır. Doğrulanmamış her künye [doğrulanacak] ile işaretlenir; sahte numara asla üretilmez. Doğrulanamıyorsa ilkesel atıf yapılır ("yerleşik Yargıtay içtihadına göre... [karararama.yargitay.gov.tr üzerinden doğrulanmalı]").
3. İçtihat eğilimi tespiti: Tek karar değil eğilim aranır; istikrarlı mı, daireler arası çelişki var mı, içtihadı birleştirme kararı (İBK) konuyu bağlayıcı şekilde çözmüş mü?
4. Hiyerarşi: AYM bireysel başvuru ve norm denetimi kararları ile AİHM kararları temel hak boyutunda üstün ağırlıklıdır; İBK Yargıtay daireleri için bağlayıcıdır.
5. Doktrin kullanımı: Yazar-eser-sayfa ile; çoğunluk ve azınlık görüşü ayrılır; mütalaa hangi görüşü neden benimsediğini gerekçelendirir.
6. Ara sonuç: Destekleyici içtihat/doktrin + karşı yöndeki görüş + bunların mütalaadaki sonuca etkisi.

Çıktı modülleri

• İlkesel içtihat değerlendirmesi (eğilim + istikrar notu)
• Doğrulanacak künye listesi ([doğrulanacak] işaretli)
• Doktrin görüş tablosu (çoğunluk/azınlık)
• Arama kaynağı ve sorgu önerisi

Plugin bağlamı

Bu beceri hukuki-mutalaa eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.