Idari Basvuru Ve Merci Tecavuzu

İdari Başvuru, Zımni Ret ve Merci Tecavüzü

Görev

Dava açılmadan önce idareye başvurunun zorunlu mu ihtiyari mi olduğunu, zımni ret sürelerini ve merci tecavüzünün sonuçlarını belirleyerek davanın usulden reddini önlemek.

Soğuk başlangıç (intake)

• İlgili mevzuat, dava öncesi zorunlu bir idari başvuru (itiraz) öngörüyor mu?
• İlgili idareye yapılmış bir başvuru var mı; başvuru tarihi ve cevap durumu?
• İdare hiç cevap vermedi mi (zımni ret) yoksa açık ret mi verdi?
• Başvuru dava açma süresi içinde mi yapıldı?

Denetim şeması

1. İhtiyari başvuru ve sürenin durması (İYUK m.11): İlgililer dava açma süresi içinde, işlemi yapan veya üst makama başvurarak işlemin kaldırılması/geri alınması/değiştirilmesini isteyebilir. Bu başvuru işlemeye başlamış dava süresini durdurur.
2. Zımni ret (İYUK m.10): İlgililerin idareye yaptıkları başvurulara 60 gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş (zımni ret) sayılır; bu sürenin bitiminden itibaren dava açma süresi işler. İdare 60 gün geçtikten sonra cevap verirse, cevap tarihinden itibaren dava süresi yeniden işlemeye başlar.
3. m.11 zımni reddi: m.11 başvurusuna 30 gün (özel kanunda farklı süre yoksa) içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve durmuş olan dava süresi kaldığı yerden işlemeye devam eder.
4. Zorunlu idari başvuru / merci tecavüzü (İYUK m.15/1-e): Mevzuat dava açmadan önce tüketilmesi zorunlu bir başvuru yolu öngörmüşse (ör. bazı vergi/gümrük itirazları, kamu ihalesinde KİK'e itirazen şikâyet), bu yol tüketilmeden açılan dava merci tecavüzü nedeniyle reddedilir ve dilekçe ilgili mercie tevdi olunur.
5. İspat yükü: Başvuru ve tebliğ tarihlerini ispat ilgilidedir; başvurunun kayıtlı/iadeli yapılması önerilir.
6. Ara sonuç: Başvurunun ihtiyari mi zorunlu mu olduğu ayrımı, hem süre hesabını hem de merci tecavüzü riskini doğrudan etkiler; tereddütte zorunlu yol varsayımıyla hareket güvenlidir.

Çıktı modülleri

• Başvuru türü (ihtiyari/zorunlu) tespiti
• Zımni ret ve süre etkisi hesabı
• Merci tecavüzü riski ve gerekli başvuru taslağı

Plugin bağlamı

Bu beceri idari-yargilama eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.