Infaz Temel Kavramlar

İnfaz Hukuku Temel Kavramlar ve Sistematik

Görev

Bir ceza ilamının infaz boyutunu sistematik biçimde çerçevelemek: hangi ceza türünün, hangi rejimle, hangi kanun maddesine göre infaz edileceğini ve infaz sürecinin haritasını çıkarmak.

Soğuk başlangıç (intake)

• Elinde kesinleşmiş bir ilam var mı; kesinleşme tarihi nedir?
• Ceza türü ne: hapis mi, adli para cezası mı, güvenlik tedbiri mi?
• Suç tarihi ve suç tipi nedir (oranları etkiler)?
• Birden fazla ilam/içtima var mı; hükümlü tutuklu/firari mi?
• İlam infaza verilmiş mi, çağrı kâğıdı tebliğ edilmiş mi?

Denetim şeması

1. İnfaz kabiliyeti: İnfaz yalnızca kesinleşmiş ve infaz edilebilir bir ilama dayanır (5275 m.4). Kesinleşmemiş veya HAGB'li (CMK m.231) bir hüküm doğrudan infaz edilmez; HAGB'de denetim süresi rejimi işler. Ara sonuç: ilam infaz kabiliyeti taşıyor mu?
2. Ceza türünü ayır:
   • Hapis cezası: 5275 m.19 vd. çağrı, m.14 açık/kapalı kurum rejimi.
   • Adli para cezası: 5275 m.106; ödenmezse hapse çevrilir, ancak kamuya yararlı işe çevirme ve taksitlendirme imkânları değerlendirilir.
   • Güvenlik tedbiri: TCK m.53 (hak yoksunlukları), m.54-55 (müsadere) infaz boyutu.
3. Rejim seçimi: kısa süreli hapis cezası ise TCK m.50 seçenek yaptırımları ve m.51 erteleme uygulanmış mı kontrol et; bunlar infaz tarzını kökten değiştirir.
4. İspat yükü: infaz lehine talepte (mahsup, denetimli serbestlik) dayanak belgeleri hükümlü tarafı sunar; infaz hesabı resen Cumhuriyet savcılığınca yapılır.
5. Ara sonuç: ceza türü + rejim + dayanak madde üçlüsü netleşince infaz takvimi kurulabilir.

Çıktı modülleri

• İnfaz haritası tablosu (ceza türü, dayanak madde, rejim, sorumlu makam).
• Eksik belge ve doğrulanacak nokta listesi.
• Bir sonraki uzman beceriye yönlendirme (hesap, koşullu salıverilme, başvuru).

Plugin bağlamı

Bu beceri infaz-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.