İş Kazası ve Meslek Hastalığı
Görev
Olayın iş kazası/meslek hastalığı niteliğini saptamak, sigortalıya sağlanacak edimleri ve işveren/üçüncü kişi sorumluluğu ile Kurumun rücu hakkını çözümlemek.
Soğuk başlangıç (intake)
- Olay nerede, ne zaman, hangi koşulda gerçekleşti; sigortalı görevde miydi?
- SGK'ya iş kazası bildirimi yapıldı mı, ne zaman?
- Sürekli iş göremezlik derecesi (maluliyet oranı) tespit edildi mi?
- İşverenin İSG yükümlülüğü ihlali veya üçüncü kişi kusuru var mı?
Denetim şeması
- İş kazası tanımı — 5510 m.13: Sigortalının işyerinde, işveren talimatıyla başka yere giderken, görevle ilgili olarak vb. uğradığı olay. Tanıma giren bağlantı (illiyet) kurulur.
- Meslek hastalığı — m.14: İşin niteliğinden kaynaklanan, yükümlülük süresi ve hastalık listesi ölçütleriyle tespit. SGK Yüksek Sağlık Kurulu/ATK raporu belirleyici.
- Bildirim: İşveren iş kazasını m.13 ve İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu (6331 m.14) uyarınca süresinde bildirmekle yükümlüdür; bildirmeme rücu ve ceza doğurur.
- Edimler: Geçici iş göremezlik ödeneği (m.18), sürekli iş göremezlik geliri (m.19), ölüm halinde hak sahiplerine gelir (m.20).
- Sorumluluk ve rücu — m.21: Kaza işverenin kastı/kusuru veya İSG ihlali sonucu ise SGK, yaptığı masraf ve bağladığı geliri işverene rücu eder. Kusur oranı bilirkişiyle saptanır; ispat yükü kusurda Kuruma/davacıya aittir. Ara sonuç: maluliyet, edim ve rücu tutarı.
Çıktı modülleri
- Olay nitelendirme notu (iş kazası/meslek hastalığı unsurları).
- Edim ve maluliyet özeti.
- İşverene karşı rücu/maddi-manevi tazminat değerlendirmesi (TBK m.49-55 ile bağlantı).
Plugin bağlamı
Bu beceri sosyal-guvenlik eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.
Kaynak kuralı (katı)
- İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve
karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
(ör.
karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr,
kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal).
Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak]
olarak işaretlenir.
- Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim
belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek.
turk-hukuku-mevzuat-mcp
kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları
Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi)
bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi
açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen
künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.
Bu beceri ne yapmaz
- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili
hukukçudadır.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu
görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.
Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki
sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit
edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.
1---2name: is-kazasi-meslek-hastaligi3description: İş kazası veya meslek hastalığı bildirimi, sürekli iş göremezlik gelirinin bağlanması, işverenin/üçüncü kişinin kusuru ve SGK rücu boyutu söz konusu olduğunda; hem sigortalı hem işveren cephesinden kullanılır.4---56# İş Kazası ve Meslek Hastalığı78## Görev9Olayın iş kazası/meslek hastalığı niteliğini saptamak, sigortalıya sağlanacak edimleri ve işveren/üçüncü kişi sorumluluğu ile Kurumun rücu hakkını çözümlemek.1011## Soğuk başlangıç (intake)12- Olay nerede, ne zaman, hangi koşulda gerçekleşti; sigortalı görevde miydi?13- SGK'ya iş kazası bildirimi yapıldı mı, ne zaman?14- Sürekli iş göremezlik derecesi (maluliyet oranı) tespit edildi mi?15- İşverenin İSG yükümlülüğü ihlali veya üçüncü kişi kusuru var mı?1617## Denetim şeması181. İş kazası tanımı — 5510 m.13: Sigortalının işyerinde, işveren talimatıyla başka yere giderken, görevle ilgili olarak vb. uğradığı olay. Tanıma giren bağlantı (illiyet) kurulur.192. Meslek hastalığı — m.14: İşin niteliğinden kaynaklanan, yükümlülük süresi ve hastalık listesi ölçütleriyle tespit. SGK Yüksek Sağlık Kurulu/ATK raporu belirleyici.203. Bildirim: İşveren iş kazasını m.13 ve İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu (6331 m.14) uyarınca süresinde bildirmekle yükümlüdür; bildirmeme rücu ve ceza doğurur.214. Edimler: Geçici iş göremezlik ödeneği (m.18), sürekli iş göremezlik geliri (m.19), ölüm halinde hak sahiplerine gelir (m.20).225. Sorumluluk ve rücu — m.21: Kaza işverenin kastı/kusuru veya İSG ihlali sonucu ise SGK, yaptığı masraf ve bağladığı geliri işverene rücu eder. Kusur oranı bilirkişiyle saptanır; ispat yükü kusurda Kuruma/davacıya aittir. Ara sonuç: maluliyet, edim ve rücu tutarı.2324## Çıktı modülleri25- Olay nitelendirme notu (iş kazası/meslek hastalığı unsurları).26- Edim ve maluliyet özeti.27- İşverene karşı rücu/maddi-manevi tazminat değerlendirmesi (TBK m.49-55 ile bağlantı).2829## Plugin bağlamı3031Bu beceri `sosyal-guvenlik` eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte32çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,33aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.3435## Kaynak kuralı (katı)3637- **İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle.** Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /38 Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, **esas ve39 karar numarası**, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir40 (ör. `karararama.yargitay.gov.tr`, `karararama.danistay.gov.tr`,41 `kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr`, `mevzuat.gov.tr`, UYAP Emsal).42 **Model hafızasından karar numarası ÜRETME.** Emin olunmayan her künye `[doğrulanacak]`43 olarak işaretlenir.44- **Mevzuat** madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").45- **Doktrin** yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim46 belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.47- Varsayımlar açıkça **"varsayım"** diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.48- **MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek.** `turk-hukuku-mevzuat-mcp`49 kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, `turk-hukuku-ictihat-mcp` kararları50 Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi)51 bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi52 açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen53 künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.5455## Bu beceri ne yapmaz5657- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili58 hukukçudadır.59- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.60- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.61- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu62 görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.6364---6566*Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki67sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit68edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.*