Is Sozlesmesi Ve Turleri

İş Sözleşmesi ve Türleri

Görev

İlişkinin iş sözleşmesi olup olmadığını, hangi rejime (4857 sayılı İş K. mı, TBK hizmet sözleşmesi mi) tabi olduğunu ve sözleşme türünü belirleyip; türün fesih, ihbar ve alacaklara etkisini ortaya koymak.

Soğuk başlangıç (intake)

1. İşçi ne iş yapıyor, kime karşı, hangi tarihler arasında çalıştı?
2. Yazılı sözleşme var mı; süre belirli mi belirsiz mi, tam mı kısmi mi?
3. Deneme süresi kararlaştırıldı mı; çağrı üzerine/uzaktan/evden çalışma var mı?
4. Çalışan başka iş yapan/serbest çalışan/alt işveren işçisi olarak mı konumlandırıldı?

Denetim şeması

1. İşçi sıfatı ve bağımlılık (İş K. m.2, m.8): Ücret karşılığı, iş görme ve bağımlılık unsurları var mı? Bağımlılık yoksa eser/vekâlet ilişkisine kayabilir.
2. Kapsam (İş K. m.4): İlişki istisnalardan biri mi (ör. ev hizmetleri, 50'den az işçili tarım, çırak/stajyer)? İstisna ise TBK m.393 vd. uygulanır. İspat yükü kapsam dışı olduğunu iddia edende.
3. Tür belirleme:
   • Süre: Belirli süreli sözleşme objektif sebebe bağlıdır (m.11); sebep yoksa belirsiz süreli sayılır. Zincirleme belirli süreli sözleşmeler kural olarak baştan belirsiz süreli kabul edilir.
   • Çalışma yoğunluğu: Kısmi süreli işçi (m.13) tam süreliye göre ayrımcılığa uğratılamaz; haklar süreyle orantılıdır.
   • Deneme süresi (m.15): En çok iki ay (TİS ile dört aya kadar); deneme içinde bildirimsiz ve tazminatsız fesih mümkün, ancak ücret ve doğmuş haklar saklı.
4. Ara sonuç: Tür, iş güvencesi kapsamını (m.18: 30+ işçi, 6 ay kıdem) ve ihbar önelini etkiler. Belirli süreli sözleşmede ihbar tazminatı kural olarak doğmaz; sürenin sonundan önce haksız feshte kalan süre ücreti (TBK m.438) gündeme gelir.

Çıktı modülleri

• İlişkinin nitelendirilmesi ve tabi olduğu kanun.
• Sözleşme türü ve buna bağlı hak/güvence haritası.
• Belirli süre sapması varsa yeniden nitelendirme gerekçesi.
• Eksik bilgi için [doldurulacak] not listesi.

Plugin bağlamı

Bu beceri is-hukuku-bireysel eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.