Islah Genisletme Yasagi

Islah ve İddia/Savunmanın Genişletilmesi Yasağı

Görev

Dilekçeler aşaması kapandıktan sonra iddia/savunmayı değiştirme ihtiyacını doğru araçla (ıslah, açık muvafakat, belirsiz alacakta artırım) karşılamak; yasağa takılıp hak kaybetmeyi önlemek.

Soğuk başlangıç (intake)

• Değiştirilmek istenen ne? (talep miktarı, vakıa, hukuki sebep, taraf?)
• Dosya hangi aşamada (dilekçeler bitti mi, tahkikat sürüyor mu)?
• Daha önce ıslah hakkı kullanıldı mı?
• Alacak belirsiz alacak davası (m.107) olarak mı açılmıştı?

Denetim şeması

1. Yasağın doğumu (m.141): Taraflar, cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleri ile serbestçe; ondan sonra ancak karşı tarafın açık muvafakati veya ıslahla iddia/savunmasını genişletip değiştirebilir. Ön inceleme tutanağı bu sınırı belirginleştirir.
2. Islah (m.176): Taraflardan her biri yapmış olduğu usul işlemlerini kısmen veya tamamen ıslah edebilir; aynı davada yalnız bir kez (m.176/2).
3. Islahın zamanı ve kapsamı (m.177-180): Tahkikatın sona ermesine kadar yapılır; ıslahla talep sonucu artırılabilir, dava sebebi değiştirilebilir; ancak ıslah, ıslah edilen işlemden sonrakileri geçersiz kılar (m.179).
4. Hukuki sebepte serbestlik: Hâkim hukuku re'sen uygular; salt hukuki niteleme değişikliği genişletme yasağına girmez. Yasak, vakıa ve talep sonucu içindir.
5. Belirsiz alacak alternatifi (m.107): Dava belirsiz alacak olarak açılmışsa, miktar belirlendiğinde ıslaha gerek olmadan talep artırılabilir; bu, zamanaşımı ve faiz açısından ıslaha göre daha korunaklıdır.
6. Islah harcı: Talep artırımında ek nispi harç tamamlanmazsa artırım sonuç doğurmaz.

Ara sonuç: "İhtiyaç ıslahla mı, muvafakatle mi, m.107 artırımıyla mı karşılanır" kararı.

Çıktı modülleri

• Değişiklik türü–uygun araç eşlemesi.
• Islah dilekçesi iskeleti veya artırım dilekçesi (harç notlu).
• Zamanaşımı/faiz etkisi uyarısı.

Plugin bağlamı

Bu beceri hukuk-muhakemesi eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.