Ispat Delil Medya

İspat ve Delil (Medya Uyuşmazlıkları)

Görev

Yayın içeriğini güvenilir biçimde tespit ve sabitlemek, dijital delili kaybolmadan toplamak, ispat yükünü doğru dağıtmak ve gerçeklik/kamu yararı savunmasını delillendirmek.

Soğuk başlangıç (intake)

1. İhlal eden içerik hâlâ erişilebilir mi; kaybolma riski var mı?
2. İçeriğin yayın tarihi ve değişiklik geçmişi belgelenebilir mi?
3. İddianın gerçekliğini destekleyen kaynak/belge var mı?
4. Tanık, ekran görüntüsü, noter tespiti mevcut mu?

Denetim şeması

1. İçeriğin sabitlenmesi: Online içerik için ekran görüntüsü yeterli olmayabilir; noter tespiti, web arşivi (arşiv hizmeti) ve HMK m.400 vd. delil tespiti yoluna başvurulur. İçeriğin silinme riski varsa acil delil tespiti istenir.
2. Dijital delil: Bütünlük ve değişmezlik için meta veriler, URL, tarih damgası korunur; mümkünse adli bilişim raporu alınır.
3. İspat yükü dağılımı (TMK m.6): Davacı saldırıyı ve zararı; davalı hukuka uygunluk sebebini (gerçeklik, kamu yararı, rıza) ispatlar. Değer yargısında yeterli olgusal temelin varlığı yayıncıdan beklenir.
4. Gerçekliğin ispatı: Maddi vakıa iddiasında, yayıncı görünür gerçeklik ve özen ölçütünü karşıladığını belgeyle ortaya koyar.
5. Bilirkişi: Teknik içerik, dijital delil veya zarar hesabı için bilirkişi incelemesi (HMK m.266) gerekebilir.
6. Ara sonuç: Deliller güvenli biçimde sabitlenmiş ve ispat yükü doğru dağıtılmışsa davada konum sağlamlaşır.

Çıktı modülleri

• Delil sabitleme kontrol listesi (noter/arşiv/adli bilişim)
• İspat yükü dağılım tablosu
• Delil tespiti talebi dilekçesi iskeleti

Plugin bağlamı

Bu beceri basin-medya-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.