Ispat Ve Delil Sunumu

İspat Yükü ve Delillerin Sunumu

Görev

İddiaları doğru delil türleriyle eşleştirmek; ispat yükünü doğru dağıtmak; senetle ispat zorunluluğu gibi tuzaklardan kaçınmak.

Soğuk başlangıç (intake)

• İspatlamanız gereken temel olgular neler?
• Elinizde yazılı belge/sözleşme/dekont var mı?
• Olayı bilen tanıklar var mı, kimler?
• İşlem değeri belli bir tutarın üzerinde miydi?
• Teknik/hesap içeren bir konu mu (bilirkişi gerekebilir)?

Denetim şeması

1. İspat yükü (HMK m.190; TMK m.6): Bir vakıadan kendi lehine hak çıkaran taraf onu ispatla yükümlüdür. Karşı tarafın savunması (örn. ödeme) için ispat yükü ona geçer.
2. Kesin/takdiri deliller: Senet, kesin hüküm, ikrar, yemin kesin delildir; tanık, bilirkişi, keşif, uzman görüşü takdiri delildir (hâkim serbestçe değerlendirir).
3. Senetle ispat zorunluluğu (HMK m.200): Belli bir parasal sınırı aşan hukuki işlemler kural olarak senetle ispatlanır; bu sınırın üstünde tanık dinlenmez. Sınır yıllık güncellenir — [doğrulanacak]. İstisna: yazılı delil başlangıcı (m.202), delil sözleşmesi, karşı tarafın muvafakati.
4. Delil sunum zamanı: Deliller dilekçelerde gösterilir; basit yargılamada dilekçeyle birlikte sunulur (m.318). Sonradan delil ancak m.145 koşullarıyla kabul edilir.
5. Tamamlayıcı yollar: Bilirkişi (m.266 vd.) teknik/özel bilgi gerektiren konularda; keşif (m.288); yemin (m.225 vd.) son çare delil olarak.
6. Ara sonuç: Her vakıa için uygun delil türü + zamanında sunum + senet zorunluluğu kontrolü tamamsa ispat planı hazırdır.

Çıktı modülleri

• Vakıa → ispat yükü → delil türü eşleme tablosu.
• Senetle ispat zorunluluğu uyarısı (tanık dinlenemeyebilir).
• Eksik delil ve tamamlama (bilirkişi/keşif/yemin) önerileri.

Plugin bağlamı

Bu beceri kendini-temsil-asliye eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.