Ispat Yuku Tmk 6

İspat Yükünün Dağılımı (TMK m.6)

Görev

Uyuşmazlıktaki her çekişmeli vakıa için ispat yükünün hangi tarafta olduğunu TMK m.6 ve HMK m.190 temel kuralı ile karineler çerçevesinde belirlemek; ispatsız kalan vakıanın sonucunu göstermek.

Soğuk başlangıç (intake)

• Çekişmeli (ispat gerektiren) vakıalar nelerdir; çekişmesiz/ikrar edilen hangileri?
• Talep eden hangi hak doğurucu vakıaları ileri sürüyor; davalı hangi hak engelleyici/düşürücü/bozucu itirazları?
• Olayda yasal bir karine var mı (ör. iyiniyet TMK m.3/1, tapu/sicil TMK m.7, m.1023)?
• Kanunda ispat yükünü tersine çeviren özel bir hüküm var mı?

Denetim şeması

1. Temel kural — TMK m.6 / HMK m.190/1: kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür. Hak doğurucu vakıaları talep eden, karşı (engelleyici/bozucu/düşürücü) vakıaları ileri süren ispatlar.
2. Vakıa türüne göre dağılım — Davacı: hakkın doğumunun şartları. Davalı: ödeme, ibra, zamanaşımı, irade sakatlığı, sözleşmenin geçersizliği gibi savunma vakıaları.
3. Karinelerin etkisi — Yasal karine (ör. iyiniyet TMK m.3/1, resmî sicil/senedin doğruluğu TMK m.7) lehine olan taraf ispat yükünden kurtulur; aksini iddia eden aksini ispat yükü altına girer. Fiilî karineler (hayatın olağan akışı) yükü tersine çevirmez, sadece takdiri etkiler.
4. Aksine hüküm — Kanun bazı hâllerde yükü çevirir (ör. kusursuzluğu ispat, ayıptan sorumlulukta bazı varsayımlar). Bu özel hükümler m.6'nın temel kuralının önüne geçer.
5. İspat ölçüsü ve sonuç — Çekişmeli vakıa tam ispat (HMK) ölçüsünde kanıtlanamazsa, o vakıa gerçekleşmemiş sayılır ve ispat yükü kimde ise aleyhine sonuç doğar (ispat yükünün "son sözü").
6. Senetle ispat sınırı — HMK m.200-201: belirli tutarın üzerindeki hukuki işlemler kural olarak senetle ispatlanır; tanıkla ispat sınırı ve istisnaları gözetilir.

Çıktı modülleri

• Çekişmeli vakıa listesi (davacı/davalı yükü ayrımı).
• Karine tablosu ve aksini ispat yükü.
• "Aksine hüküm" kontrolü (yük çevrildi mi).
• İspatsız vakıanın sonucu + ilkesel içtihat [doğrulanacak].

Plugin bağlamı

Bu beceri medeni-hukuk-baslangic eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.