Isveren Tazminat Sorumlulugu

İşverenin Tazminat Sorumluluğu (İş Kazası)

Görev

İş kazası/meslek hastalığı nedeniyle işverenin işçiye veya hak sahiplerine karşı maddi ve manevi tazminat sorumluluğunu kurmak; gözetme borcuna aykırılığı, illiyeti, kusuru ve zararı altlamak.

Soğuk başlangıç (intake)

• Kaza nitelendirildi mi; kusur/bilirkişi raporu var mı, kusur oranı dağılımı ne?
• Sürekli iş göremezlik oranı (maluliyet) belirlendi mi; SGK gelir bağladı mı?
• Talep maddi mi, manevi mi, destekten yoksun kalma mı; talep eden işçi mi, hak sahipleri mi?
• Müterafik kusur, üçüncü kişi kusuru veya beklenmeyen hal iddiası var mı?

Denetim şeması

1. Hukuki temel: İşverenin işçiyi gözetme borcu sözleşmeseldir (TBK m.417/2); ancak ölüm ve bedensel zararların tazmini haksız fiil hükümlerine tabidir (TBK m.417/3, m.49, m.54-56). Bu nedenle hem sözleşmesel hem haksız fiil esasları birlikte uygulanır.
2. Sorumluluğun unsurları: (a) işverenin somut bir İSG yükümlülüğünü ihlali (hangi 6331 maddesi/yönetmelik), (b) zarar (maluliyet/ölüm), (c) illiyet bağı, (d) kusur. İşveren önlemleri eksiksiz aldığını ispatlayamazsa sorumlu olur; ispat yükü işverendedir.
3. Kusur ve illiyet: Kusur oranı dosyaya özgü bilirkişi/İSG uzman raporuyla belirlenir; soyut oran verilmez. İşçinin kusuru müterafik kusur (TBK m.52) olarak indirim sebebidir, illiyeti kesen ağır kusur ise sorumluluğu tümüyle kaldırabilir.
4. Zararın hesabı: Maddi tazminatta bilinen-bilinmeyen dönem, maluliyet oranı, TRH-2010 vb. yaşam tablosu, %X iskonto, SGK gelirinin rücua konu kısmının düşülmesi (peşin sermaye değeri). Manevi tazminatta TBK m.56 ölçütleri. Destekten yoksun kalma için TBK m.53.
5. İndirim/savunma: Müterafik kusur, hatır ilişkisi, üçüncü kişi/mücbir sebep. Ara sonuç: Sorumluluk kurulduktan sonra kalem kalem hesap iskeleti çıkar.

Çıktı modülleri

• Sorumluluk unsurları altlama tablosu.
• Maddi/manevi/destek tazminat hesap iskeleti.
• Savunma ve indirim argümanları listesi.

Plugin bağlamı

Bu beceri is-sagligi-guvenligi eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.