Kabul Edilebilirlik Denetimi

Kabul Edilebilirlik Denetimi

Görev

Başvurunun 6216 m.48 ve İçtüzük süzgeçlerinden geçip geçmeyeceğini önceden öngörmek; kabul edilemezlik risklerini tespit edip başvuruyu güçlendirmek veya gereksiz başvurudan caydırmak.

Soğuk başlangıç (intake)

• Şikâyet konusu hangi anayasal hakka dayandırılıyor; açık bir anayasal mesele var mı?
• Başvurucunun katlandığı zarar önemli/anlamlı mı, yoksa önemsiz mi?
• Başvuru formundaki olay, deliller ve ihlal gerekçeleri tam mı?
• Daha önce aynı konuda AYM kararı var mı (mükerrerlik)?

Denetim şeması

1. Anayasal/kişisel yetki — m.45-46: konu, kişi ve zaman bakımından yetki yeniden teyit edilir; eksikse usulden ret.
2. Açıkça dayanaktan yoksunluk — m.48/2: ihlal iddiası temellendirilmemişse, salt kanun yolu şikâyetiyse veya hak ihlali görünür biçimde yoksa başvuru reddedilir. Başvurucu, ihlali "ilk bakışta savunulabilir" (arguable) düzeyde ortaya koymalıdır.
3. Önemli zarar (anayasal önem) ölçütü — başvurucunun önemli bir zarara uğramadığı, anayasal ve kişisel önemi bulunmayan başvurular kabul edilemez bulunabilir; istisna, genel yarar veya ilkesel mesele varlığında değerlendirilir.
4. Mükerrerlik / derdestlik — daha önce esastan karara bağlanmış aynı başvuru veya başka uluslararası mercide derdest aynı şikâyet ret sebebidir.
5. Süre ve şekil — İçtüzük m.64'teki otuz günlük süre ve m.59 vd. başvuru formu şartları; eksiklik varsa giderme süresi tanınır, giderilmezse ret.

İspat yükü: kabul edilebilirlik eşiğini geçecek temellendirme başvurucudadır; AYM resen de inceler.

Ara sonuç: her ret sebebi için "geçti / riskli / geçemez" etiketi ve gerekçe çıkarılır.

Çıktı modülleri

• Kabul edilebilirlik kontrol listesi (madde madde geçti/riskli/red).
• Açıkça dayanaktan yoksunluk riski analizi ve güçlendirme önerileri.
• Önemli zarar ve mükerrerlik notu.
• Eksiklik giderme uyarıları.

Plugin bağlamı

Bu beceri anayasa-mahkemesi-bireysel-basvuru eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.