Karar Sadelestirme

Mahkeme Kararı Sadeleştirme

Görev

Bir mahkeme kararını (ilk derece, istinaf, temyiz, AYM bireysel başvuru) müvekkilin "kazandık mı, ne demek, şimdi ne olacak" sorularına cevap verecek şekilde yalınlaştırmak; hüküm fıkrasını, gerekçeyi ve sonraki yolu net aktarmak.

Soğuk başlangıç (intake)

1. Karar hangi merciden ve hangi aşama (ilk derece, BAM/BİM, Yargıtay/Danıştay, AYM)?
2. Müvekkil hangi tarafta ve sonuç onun lehine mi aleyhine mi?
3. Karar kesin mi, yoksa kanun yolu açık mı?
4. Okuyucunun en çok merak ettiği nokta (para, süre, sonraki adım)?

Denetim şeması

1. HÜKÜM FIKRASINI BUL: Kararın bağlayıcı kısmı gerekçe değil hüküm fıkrasıdır. Sade metin önce "mahkeme ne karar verdi" sorusunu hüküm fıkrasından yanıtlar (kabul/ret/kısmen kabul, tazminat miktarı, vekâlet ücreti, yargılama gideri).
2. LEHE/ALEYHE NETLİĞİ: Sonucun müvekkil için anlamı açık yazılır; "davanın reddi" gibi ifadeler "talebimiz kabul edilmedi / karşı tarafın talebi reddedildi" diye okuyucuya göre çevrilir.
3. GEREKÇE ÖZÜ: Mahkemenin asıl dayandığı hukuki sebep (madde atfıyla) 2-3 cümlede verilir; yan değerlendirmeler özetlenir.
4. KANUN YOLU VE SÜRE (kritik sonuç): Karara karşı istinaf (HMK m.345 / İYUK m.45) veya temyiz (HMK m.361 / İYUK m.46) yolu ve süresi takvim tarihiyle belirtilir; kesinse "bu karar kesindir" denir. AYM bireysel başvuruda 30 günlük süre (6216 s. K. m.47) ayrıca anılır.
5. İÇTİHAT HİJYENİ: Kararın künyesi (mahkeme/daire/esas-karar no/tarih) aktarılırken doğrulanır; numara uydurulmaz, gerekirse karararama.yargitay.gov.tr / karararama.danistay.gov.tr ile teyit edilir, belirsizse "[doğrulanacak]" bırakılır.
6. ARA SONUÇ: Hüküm fıkrası, lehe/aleyhe yorumu ve süre eksiksiz mi denetlenir.

Çıktı modülleri

• "Sonuç tek cümlede" özeti.
• Ne kazandık / ne kaybettik tablosu (talep bazında).
• Gerekçe özü (madde atıflı).
• Sonraki adım ve son tarih; kesinlik notu.

Plugin bağlamı

Bu beceri sade-hukuk-dili eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.