Kişiler Hukuku
Gerçek ve tüzel kişiler hukuku: hak ve fiil ehliyeti, kişilik haklarının korunması (m.23-25), ad, yerleşim yeri, dernek ve vakıf; kişilik hakkı ihlali ve manevi tazminat denetim şeması.
Başat mevzuat: TMK 4721
Çalışma akışı
- Süre/aciliyet taraması: Hak düşürücü süre, zamanaşımı, tebligat, duruşma, itiraz
süresi var mı? Varsa önce onu sabitle.
- Olayı sabitle: Çekişmesiz/çekişmeli olgular ve eksikler; en çok bir gezelim soru.
- Alt-konuya in: Aşağıdaki tablodan ilgili konuyu seç ve
references/<konu>.md
dosyasını oku; oradaki denetim şemasını uygula.
- Altlama ve sonuç: Olay → norm → altlama → gerekçeli sonuç; somut sonraki adım.
Alt-konular
| Konu |
Referans |
Ne zaman? |
| Kişiler Hukuku Temel Kavramları ve Sistematiği |
references/temel-kavramlar-ve-sistem.md |
Bir uyuşmazlıkta hangi kişi türünün ve hangi ehliyet katmanının söz konusu olduğunu, meselenin gerçek/tüzel kişi ya da koruma/ehliyet eksenine düştüğünü konumlandırmak için kullanılır. |
| Hak ve Fiil Ehliyeti, Sınırlı Ehliyetsiz İşlemleri |
references/ehliyet-ve-temsil.md |
Bir kişinin yaptığı hukuki işlemin ehliyet yönünden geçerli olup olmadığı; küçüğün, kısıtlının veya ayırt etme gücü tartışmalı kişinin işleminin akıbeti sorgulandığında kullanılır. |
| Kişilik Hakkı İhlali Denetim Şeması (m.24-25) |
references/kisilik-hakki-koruma-semasi.md |
Şeref ve itibara, özel hayata, beden bütünlüğüne, isme ya da resme yönelik bir saldırı iddiasında saldırının hukuka aykırılığını ve uygun talep yolunu belirlemek için kullanılır. |
| Ad ve Soyadın Korunması ve Değiştirilmesi |
references/ad-soyad-degistirme.md |
Ad üzerindeki hakka tecavüz, adın haksız kullanımı ya da haklı sebeple ad/soyad değiştirme veya nüfus kaydı düzeltme talebi gündeme geldiğinde kullanılır. |
| Yerleşim Yeri, Hısımlık ve Yetki Sonuçları |
references/yerlesim-yeri-ve-yetki.md |
Bir kişinin yerleşim yerinin tespiti, dava yetkisinin ve tebligat adresinin belirlenmesi ya da hısımlık derecesi gibi statü sorunları ortaya çıktığında kullanılır. |
| Kısıtlama (Hacir) ve Vesayet Başvurusu |
references/kisitlama-vesayet.md |
Bir yetişkinin akıl hastalığı, savurganlık, alkol-uyuşturucu bağımlılığı, kötü yaşam tarzı ya da özgürlüğü bağlayıcı ceza nedeniyle kısıtlanması veya korunması gerektiğinde kullanılır. |
| Gaiplik ve Ölüm Karinesi |
references/gaiplik-olum-karinesi.md |
Bir kişi uzun süredir kayıpsa, ölüm tehlikesi içinde kaybolmuşsa ya da kişiliğin/ölümün ispatı sorun olduğunda gaiplik kararı veya nüfusa ölüm kaydı için kullanılır. |
| Dernekler Hukuku (Kuruluş, Organlar, Sona Erme) |
references/dernekler-hukuku.md |
Bir derneğin kurulması, tüzük ve organ işlemleri, üyelik uyuşmazlıkları, genel kurul kararlarının iptali ya da sona erme/fesih konuları gündeme geldiğinde kullanılır. |
| Vakıflar Hukuku (Kuruluş, Tescil, Amaca Tahsis) |
references/vakiflar-hukuku.md |
Yeni (yerleşik) bir vakfın kurulması, vakıf senedinin hazırlanması, tescil/teftiş süreçleri ya da vakfın amacının/mallarının değiştirilmesi sorunları için kullanılır. |
| Kişilik Hakkı İhlalinde Maddi-Manevi Tazminat Hesabı |
references/manevi-tazminat-hesabi.md |
Kişilik hakkı ihlali sabit olduğunda istenecek manevi (ve varsa maddi) tazminatın miktarını, ölçütlerini ve talep tekniğini belirlemek için kullanılır. |
- Alanın metodolojisi ve kaynak notu:
references/_metodoloji.md
Kaynak kuralı (özet)
İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle (mahkeme + daire + esas/karar no + tarih +
doğrulanabilir kaynak); model hafızasından karar numarası üretme; emin olunmayan künye
[doğrulanacak]. Mevzuat madde/fıkra ile. turk-hukuku-mevzuat-mcp /
turk-hukuku-ictihat-mcp sunucuları kuruluysa kanun metnini ve kararları hafızadan
değil onlardan çek. Ayrıntılı kural kökteki AGENTS.md'dedir.
Deneysel; hukuki danışmanlık değildir. Çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış
içtihatla teyit edilmelidir. Bkz. SORUMLULUK-REDDI.md.
1---2name: kisiler-hukuku3description: Gerçek ve tüzel kişiler hukuku: hak ve fiil ehliyeti, kişilik haklarının korunması (m.23-25), ad, yerleşim yeri, dernek ve vakıf; kişilik hakkı ihlali ve manevi tazminat denetim şeması. Bu beceriyi Kişiler Hukuku alanındaki sorular, olaylar ve belgeler için kullan (gerçek kişi, tüzel kişi, ehliyet, kişilik hakları, dernek, vakıf, ad soyad, hısımlık). Alan dışı konularda tetiklenme.4---56# Kişiler Hukuku78Gerçek ve tüzel kişiler hukuku: hak ve fiil ehliyeti, kişilik haklarının korunması (m.23-25), ad, yerleşim yeri, dernek ve vakıf; kişilik hakkı ihlali ve manevi tazminat denetim şeması.910**Başat mevzuat:** TMK 47211112## Çalışma akışı13141. **Süre/aciliyet taraması:** Hak düşürücü süre, zamanaşımı, tebligat, duruşma, itiraz15 süresi var mı? Varsa önce onu sabitle.162. **Olayı sabitle:** Çekişmesiz/çekişmeli olgular ve eksikler; en çok bir gezelim soru.173. **Alt-konuya in:** Aşağıdaki tablodan ilgili konuyu seç ve `references/<konu>.md`18 dosyasını oku; oradaki denetim şemasını uygula.194. **Altlama ve sonuç:** Olay → norm → altlama → gerekçeli sonuç; somut sonraki adım.2021## Alt-konular2223| Konu | Referans | Ne zaman? |24|---|---|---|25| Kişiler Hukuku Temel Kavramları ve Sistematiği | [`references/temel-kavramlar-ve-sistem.md`](references/temel-kavramlar-ve-sistem.md) | Bir uyuşmazlıkta hangi kişi türünün ve hangi ehliyet katmanının söz konusu olduğunu, meselenin gerçek/tüzel kişi ya da koruma/ehliyet eksenine düştüğünü konumlandırmak için kullanılır. |26| Hak ve Fiil Ehliyeti, Sınırlı Ehliyetsiz İşlemleri | [`references/ehliyet-ve-temsil.md`](references/ehliyet-ve-temsil.md) | Bir kişinin yaptığı hukuki işlemin ehliyet yönünden geçerli olup olmadığı; küçüğün, kısıtlının veya ayırt etme gücü tartışmalı kişinin işleminin akıbeti sorgulandığında kullanılır. |27| Kişilik Hakkı İhlali Denetim Şeması (m.24-25) | [`references/kisilik-hakki-koruma-semasi.md`](references/kisilik-hakki-koruma-semasi.md) | Şeref ve itibara, özel hayata, beden bütünlüğüne, isme ya da resme yönelik bir saldırı iddiasında saldırının hukuka aykırılığını ve uygun talep yolunu belirlemek için kullanılır. |28| Ad ve Soyadın Korunması ve Değiştirilmesi | [`references/ad-soyad-degistirme.md`](references/ad-soyad-degistirme.md) | Ad üzerindeki hakka tecavüz, adın haksız kullanımı ya da haklı sebeple ad/soyad değiştirme veya nüfus kaydı düzeltme talebi gündeme geldiğinde kullanılır. |29| Yerleşim Yeri, Hısımlık ve Yetki Sonuçları | [`references/yerlesim-yeri-ve-yetki.md`](references/yerlesim-yeri-ve-yetki.md) | Bir kişinin yerleşim yerinin tespiti, dava yetkisinin ve tebligat adresinin belirlenmesi ya da hısımlık derecesi gibi statü sorunları ortaya çıktığında kullanılır. |30| Kısıtlama (Hacir) ve Vesayet Başvurusu | [`references/kisitlama-vesayet.md`](references/kisitlama-vesayet.md) | Bir yetişkinin akıl hastalığı, savurganlık, alkol-uyuşturucu bağımlılığı, kötü yaşam tarzı ya da özgürlüğü bağlayıcı ceza nedeniyle kısıtlanması veya korunması gerektiğinde kullanılır. |31| Gaiplik ve Ölüm Karinesi | [`references/gaiplik-olum-karinesi.md`](references/gaiplik-olum-karinesi.md) | Bir kişi uzun süredir kayıpsa, ölüm tehlikesi içinde kaybolmuşsa ya da kişiliğin/ölümün ispatı sorun olduğunda gaiplik kararı veya nüfusa ölüm kaydı için kullanılır. |32| Dernekler Hukuku (Kuruluş, Organlar, Sona Erme) | [`references/dernekler-hukuku.md`](references/dernekler-hukuku.md) | Bir derneğin kurulması, tüzük ve organ işlemleri, üyelik uyuşmazlıkları, genel kurul kararlarının iptali ya da sona erme/fesih konuları gündeme geldiğinde kullanılır. |33| Vakıflar Hukuku (Kuruluş, Tescil, Amaca Tahsis) | [`references/vakiflar-hukuku.md`](references/vakiflar-hukuku.md) | Yeni (yerleşik) bir vakfın kurulması, vakıf senedinin hazırlanması, tescil/teftiş süreçleri ya da vakfın amacının/mallarının değiştirilmesi sorunları için kullanılır. |34| Kişilik Hakkı İhlalinde Maddi-Manevi Tazminat Hesabı | [`references/manevi-tazminat-hesabi.md`](references/manevi-tazminat-hesabi.md) | Kişilik hakkı ihlali sabit olduğunda istenecek manevi (ve varsa maddi) tazminatın miktarını, ölçütlerini ve talep tekniğini belirlemek için kullanılır. |35- Alanın metodolojisi ve kaynak notu: [`references/_metodoloji.md`](references/_metodoloji.md)3637## Kaynak kuralı (özet)3839İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle (mahkeme + daire + esas/karar no + tarih +40doğrulanabilir kaynak); **model hafızasından karar numarası üretme**; emin olunmayan künye41`[doğrulanacak]`. Mevzuat madde/fıkra ile. `turk-hukuku-mevzuat-mcp` /42`turk-hukuku-ictihat-mcp` sunucuları kuruluysa kanun metnini ve kararları hafızadan43değil onlardan çek. Ayrıntılı kural kökteki `AGENTS.md`'dedir.4445---4647*Deneysel; hukuki danışmanlık değildir. Çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış48içtihatla teyit edilmelidir. Bkz. `SORUMLULUK-REDDI.md`.*
aydincan