Kisitlama Vesayet

Kısıtlama (Hacir) ve Vesayet Başvurusu

Görev

Bir kişinin TMK m.405-408'deki kısıtlama sebeplerinden birine girip girmediğini değerlendirmek, kısıtlama (hacir) ve vesayet altına alma talebini doğru sebep ve usulle kurmak; gerektiğinde daha hafif koruma araçlarını (yasal danışman, vasi) tartmak.

Soğuk başlangıç (intake)

• Korunacak kişinin durumu: akıl hastalığı/zayıflığı, savurganlık, bağımlılık, kötü yaşam tarzı, kötü yönetim mi?
• Kişi işlerini kendi göremiyor mu, yakınlarını tehlikeye/yoksulluğa mı düşürüyor, sürekli yardım mı gerekiyor?
• Özgürlüğü bağlayıcı bir ceza (bir yıl veya daha fazla) infaz ediliyor mu?
• Kişinin kendisi mi talep ediyor (m.408), yoksa yakını/makam mı?

Denetim şeması

1. Kısıtlama sebepleri — TMK m.405: akıl hastalığı veya akıl zayıflığı sebebiyle işlerini göremeyen, korunması/sürekli yardım gerektiren veya başkalarının güvenliğini tehdit eden ergin kısıtlanır (sağlık kurulu raporu zorunlu). TMK m.406: savurganlık, alkol/uyuşturucu bağımlılığı, kötü yaşam tarzı veya malvarlığını kötü yönetme; kişi kendini/ailesini yoksulluğa düşürme tehlikesi yaratıyor veya sürekli korunma/bakım gerekiyorsa kısıtlanır.
2. Ceza nedeniyle — TMK m.407: bir yıl veya daha uzun süreli özgürlüğü bağlayıcı cezaya mahkûm olan her ergin kısıtlanır; infaz kurumu yönetimi bildirimde bulunur.
3. İstek üzerine — TMK m.408: yaşlılığı, sakatlığı, deneyimsizliği veya ağır hastalığı sebebiyle işlerini gerektiği gibi yönetemediğini ispat eden ergin, kendi isteğiyle kısıtlanabilir.
4. Usul ve güvenceler — Görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesidir; çekişmesiz yargı (HMK m.382/2-b). m.405/406'da kişinin dinlenmesi; m.409: dinlenme ve bilirkişi (sağlık kurulu raporu) zorunluluğu. Karar ilan edilir; vasi atanır (TMK m.413 vd.).
5. Ölçülülük / hafif araç — Kısıtlama yerine yeterliyse yasal danışman atanması (TMK m.429) tercih edilir; ölçülülük (Anayasa m.13) gözetilir.

Çıktı modülleri

• Kısıtlama sebebi teşhisi + dayanak madde.
• Zorunlu güvenceler kontrol listesi (rapor, dinleme).
• Başvuru dilekçesi iskeleti (sulh hukuk, talep sonucu, vasi önerisi).
• Sağlık kurulu raporu için [doldurulacak] ek notu.

Plugin bağlamı

Bu beceri kisiler-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.