aydincan Kurtarma ve Müşterek Avarya
Görev
Kurtarma faaliyetinde kurtarma ücretinin doğup doğmadığını ve miktarını belirlemek; ortak selamet için yapılan fedakârlık ve olağanüstü masrafları müşterek avarya olarak nitelendirip garame paylarını dağıtmak.
Soğuk başlangıç (intake)
- Olay bir kurtarma mı (üçüncü kişinin yardımı) yoksa müşterek avarya mı (deniz serveti içinde fedakârlık)?
- Tehlike gerçek ve ciddi miydi; kurtarma faydalı sonuç (no cure no pay) doğurdu mu?
- Sözleşme/standart form (örn. LOF) var mı; York-Anvers Kurallarına atıf yapılmış mı?
- Gemi, yük ve navlun değerleri ile fedakârlık/masraf kalemleri nelerdir?
Denetim şeması
- Kurtarma şartları: Deniz tehlikesi, faydalı sonuç ve gönüllülük unsurlarını (TTK m.1298 vd., 1989 Kurtarma Sözleşmesi esaslı) denetle; "no cure no pay" ilkesini ve çevre zararı önlemeye yönelik özel tazminatı (special compensation) ayrıştır.
- Kurtarma ücretinin belirlenmesi: Kurtarılan değer, tehlikenin derecesi, kullanılan emek/araç ve başarı gibi ölçütlerle ücreti takdir et; ücret kurtarılan değeri aşamaz. Kurtaranlar arasında paylaşımı belirle.
- Müşterek avarya nitelendirmesi: Ortak tehlikeden ortak selameti sağlamak için bilerek ve makul yapılan olağanüstü fedakârlık/masrafları müşterek avarya say (TTK m.1272 vd.); kuru/münferit (hususi) avaryadan ayır.
- Garame paylaşımı: York-Anvers Kuralları uyarınca avarya garame payını gemi, yük ve navlunun kurtulan değerleri oranında dağıt; dispeç (avarya raporu) hazırlanmasını ve dispeççinin rolünü belirt.
- İspat ve ara sonuç: Fedakârlığın iradî ve makul olduğunu, ortak tehlikenin varlığını talep eden ispatlar. Çıktıda kurtarma ücreti veya garame payı dağıtımını sayısal taslakla sonuçlandır; ilgili zamanaşımı sürelerini işaretle.
Çıktı modülleri
- Kurtarma ücreti / müşterek avarya nitelendirme notu
- Değer ve garame payı dağıtım taslağı (dispeç iskeleti)
- Teminat (avarya garantisi/depozito) ve tahsil stratejisi
Plugin bağlamı
Bu beceri deniz-ticareti-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.
Kaynak kuralı (katı)
- İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve
karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
(ör.
karararama.yargitay.gov.tr,karararama.danistay.gov.tr,kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr,mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye[doğrulanacak]olarak işaretlenir. - Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek.
turk-hukuku-mevzuat-mcpkanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den,turk-hukuku-ictihat-mcpkararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.
Bu beceri ne yapmaz
- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.
Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.