Layiha Mimarisi Ve Secim

Layiha Mimarisi ve Dilekçe Türü Seçimi

Görev

Somut talebe uygun yargı kolunu ve dilekçe türünü belirlemek; doğru biçim iskeletini seçip vakıa-hukuki sebep-talep sonucu omurgasını kurmak. Yanlış iskelet, baştan usulden ret veya hak kaybı doğurur; bu beceri tüm atölyenin giriş kapısıdır.

Soğuk başlangıç (intake)

• Uyuşmazlık özel hukuk mu, idari mi, cezai mı? (taraflardan biri kamu idaresi mi?)
• İlk dilekçe mi, cevap/replik mi, yoksa kanun yolu (istinaf/temyiz) dilekçesi mi?
• Hak düşürücü süre veya dava açma süresi işliyor mu, son gün ne?
• Talep para alacağı mı, tespit mi, iptal mi, eda mı?

Denetim şeması

1. Yargı kolu tespiti: Taraflardan biri idare ve uyuşmazlık idari işlem/eylemden doğuyorsa İYUK (2577) iskeleti. Suç isnadı varsa CMK (5271). Aksi halde HMK (6100). Karma durumlarda (ör. idari para cezasına itiraz) özel kanun yolunu kontrol edin (Kabahatler K. m.27 — sulh ceza hâkimliği).
2. Dilekçe türü: İlk dava (HMK m.119 / İYUK m.3), cevap (HMK m.126-129), replik-düplik (m.136), istinaf (HMK m.342 / İYUK m.45), temyiz (HMK m.361 / İYUK m.46).
3. İskelet seçimi: HMK m.119 zorunlu unsurları başlık olarak yerleştirin; idari dilekçede İYUK m.3 unsurları (idarenin işlemi, tarihi, tebliğ tarihi) eklenir.
4. Omurga: Vakıalar (numaralı, kronolojik) → her vakıaya delil → hukuki sebep (altlama) → talep sonucu. Ara sonuç: omurga eksiksizse türe özgü beceriye devredin.
5. İspat yükü ön kontrolü (HMK m.190): iddia eden ispatla yükümlüdür; vakıaları bu yüke göre seçin.

Çıktı modülleri

• Yargı kolu + dilekçe türü kararı (gerekçeli, bir paragraf)
• Seçilen iskeletin başlık listesi (madde atıflı)
• Doldurulması gereken zorunlu unsur kontrol listesi
• İlgili türe özgü beceriye yönlendirme notu

Plugin bağlamı

Bu beceri dava-dilekce-atolyesi eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.