aydincan Maddi Tazminatın Belirlenmesi ve Hesabı
Görev
Maddi zararı kalem kalem belirlemek (fiili zarar + yoksun kalınan kâr), tazminatın kapsamını TBK m.50-51 çerçevesinde tespit etmek ve hâkimin zararı tam ispatlanamayan hallerde takdir yetkisini (m.50/2) doğru konumlandırmak. Hesaplar daima dayanağıyla gösterilir.
Soğuk başlangıç (intake)
- Zarar kalemleri neler (onarım/yenileme bedeli, gelir kaybı, masraflar)?
- Belge/fatura/ekspertiz var mı; zarar tam belgelenebiliyor mu?
- Zarar görenin kusuru veya zararı artıran davranışı var mı?
- Sigorta/üçüncü kişi ödemesi yapıldı mı (denkleştirme)?
Denetim şeması
- Zarar kavramı. Malvarlığında istem dışı azalma; farazi (zarar olmasaydı) malvarlığı ile gerçek malvarlığı arasındaki fark. Fiili zarar (doğrudan kayıp) ve yoksun kalınan kâr (mahrum kalınan kazanç) ayrılır.
- Tazminatın kapsamı (m.51). Hâkim, tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini zararın ağırlığı ile kusurun derecesini göz önünde tutarak belirler. Kural tam tazmin; zararı aşan zenginleşme verilmez.
- İspat ve takdir (m.50). Zarar görenin zararını ispatı asıldır; zararın gerçek miktarı kesin ispat edilemiyorsa hâkim olayların olağan akışını ve zarar görenin aldığı önlemleri göz önünde tutarak hakkaniyetle belirler (m.50/2).
- Denkleştirme (yararların mahsubu). Aynı olaydan doğan ve zararı azaltan yararlar (kurtarılan değer, bazı ödemeler) belirli ölçüde mahsup edilebilir; sosyal güvenlik/sigorta ödemelerinin etkisi ve rücu ilişkisi ayrıca incelenir.
- Faiz ve dönem. Haksız fiilde temerrüt kural olarak fiil/zarar tarihinde başlar; talep edilen faiz türü ve başlangıcı belirtilir.
- Ara sonuç. Kalem-tutar-dayanak tablosu kurulur; belgesiz kalemler için bilirkişi/ekspertiz ihtiyacı ve m.50/2 takdiri işaretlenir. Karmaşık hesaplarda aktüer/bilirkişi yönlendirmesi yapılır.
Çıktı modülleri
- Zarar kalemleri ve tutar-dayanak tablosu.
- Bilirkişi/ekspertiz soru listesi (belirsiz kalemler için).
- Faiz türü-başlangıç notu ve talep sonucu rakamı taslağı.
Plugin bağlamı
Bu beceri haksiz-fiil-tazminat eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.
Kaynak kuralı (katı)
- İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve
karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
(ör.
karararama.yargitay.gov.tr,karararama.danistay.gov.tr,kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr,mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye[doğrulanacak]olarak işaretlenir. - Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek.
turk-hukuku-mevzuat-mcpkanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den,turk-hukuku-ictihat-mcpkararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.
Bu beceri ne yapmaz
- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.
Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.