Mali Manevi Haklar Haritasi

Mali ve Manevi Hakların Haritalanması

Görev

Somut eser üzerinde mevcut mali ve manevi hakları tek tek çıkarmak, ihlal/talep iddiasını doğru hak kalemine oturtmak ve hangi hakların devredilebilir olduğunu ayırt etmek.

Soğuk başlangıç (intake)

• Eser ve sahibi netleşti mi; hangi kullanım/eylem tartışmalı?
• Eylem eserin kopyalanması mı, uyarlanması mı, çevrimiçi paylaşımı mı, sahnelenmesi mi?
• Eser sahibinin adı belirtilmiş mi; üzerinde değişiklik yapılmış mı?
• Hak halen sahibinde mi, devredilmiş/lisanslanmış mı?

Denetim şeması

1. Mali hak tasnifi (m.20): İhlal eyleminin hangi mali hakka girdiğini belirle — işleme/uyarlama (m.21), çoğaltma (m.22, dijital kopya dâhil), yayma (m.23, ilk satışla yayma hakkının tükenmesi m.23/2), temsil/sahneleme (m.24), işaret-ses-görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletim ve erişilebilir kılma/internet (m.25). Her mali hak bağımsızdır; biri için verilen izin diğerini kapsamaz.
2. Manevi hak tasnifi (m.14-17): Umuma arz yetkisi (m.14), adın belirtilmesi/eser sahibi olarak tanıtılma (m.15), eserde değişiklik yapılmasını men (m.16), eser sahibinin malik ve zilyede karşı hakları (m.17). Manevi haklar devredilemez; yalnızca kullanımı yetkilendirilebilir (m.16/son, m.19).
3. Süre süzgeci: Mali haklar koruma süresiyle sınırlıdır (kural: sahibin ölümü + 70 yıl, m.27; m.26-29). Süre dolmuşsa eser kamuya mal olmuştur; manevi menfaatler m.19 kapsamında belirli kişilerce korunabilir.
4. İhlal-hak eşleştirme: Eylemi madde madde hangi hakkı çiğnediğine bağla; birden çok hakkın ihlali (ör. izinsiz uyarlama + ad belirtmeme) ayrı ayrı sayılır.
5. Ara sonuç: İhlal edilen hak(lar), bunların sahibi ve süresi belirlenir; talep türü (ref/men/tazminat) buna göre kurgulanır.

İspat yükü: hakkın kapsamını ve ihlali iddia eden ispatlar; izin/devir savunmasını ileri süren onu ispatlar (HMK m.190).

Çıktı modülleri

• Hak haritası tablosu (mali/manevi hak kalemi — madde — sahip — süre — ihlal eylemi).
• Devredilebilir/devredilemez ayrımı.
• Talep türüne köprü notu.

Plugin bağlamı

Bu beceri telif-haklari eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.