Manevi Tazminat

Manevi Tazminat Talebi

Görev

Manevi zararın varlığını ve manevi tazminatın şartlarını TBK m.56 (bedensel zarar/ölüm) ve m.58 ile TMK m.24-25 (kişilik hakkı) çerçevesinde denetlemek; miktarın hakkaniyet ölçütlerini ve hak sahiplerini belirlemek. Manevi tazminat zenginleşme aracı değildir; tatmin ve denkleştirme amacı taşır.

Soğuk başlangıç (intake)

• İhlal edilen değer ne (yaşam, beden/sağlık, onur-saygınlık, özel hayat, ad)?
• Ölüm/ağır bedensel zarar varsa yakınların durumu (eş, çocuk, ana-baba) nedir?
• Saldırının ağırlığı, süresi ve tarafların kusur durumu?
• Maddi tazminatla birlikte mi isteniyor?

Denetim şeması

1. Hukuki temeli seç. Bedensel zarar/ölümde TBK m.56; kişilik hakkı ihlalinde TBK m.58 ile TMK m.24-25 birlikte uygulanır. Sözleşmeye aykırılıkta da koşulları varsa kişilik ihlali için manevi tazminat istenebilir.
2. Şartlar. Hukuka aykırı fiil, manevi zarar (acı, elem, üzüntü, kişiliğe saldırı) ve illiyet bağı; kusur kural olarak aranır, ancak objektif sorumluluk hallerinde içtihatla manevi tazminat da kabul edilebilir ([doğrulanacak]).
3. Hak sahipleri. Bedensel zararda doğrudan zarar gören; ölümde ve ağır bedensel zararda yakınlar (m.56/2) manevi tazminat isteyebilir. Talep kişiye sıkı sıkıya bağlıdır; kural olarak devredilmez, mirasçıya kalması sınırlıdır.
4. Miktar ölçütleri. Olayın özelliği, tarafların ekonomik-sosyal durumu, kusurun ağırlığı, saldırının niteliği ve ihlalin sonuçları göz önünde tutulur; somut ve gerekçeli takdir gerekir. Tek kalem, bölünmez taleptir.
5. Birlikte istemler. Maddi tazminat, durdurma/önleme (TMK m.25) ve özür/yayın gibi taleplerle birlikte değerlendirilir.
6. Ara sonuç ve ispat. Manevi zararın varlığını ve ağırlığını zarar gören ortaya koyar; miktarda hâkimin takdiri esastır. Talep sonucu makul ve gerekçeli tutulur.

Çıktı modülleri

• Talep şartları ve hak sahibi kontrol listesi.
• Miktar gerekçe notu (ölçütler + somut olay).
• Talep sonucu paragrafı taslağı (m.56/m.58 dayanaklı).

Plugin bağlamı

Bu beceri haksiz-fiil-tazminat eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.