aydincan Medeni Hukuk Başlangıç Hükümleri
TMK başlangıç hükümleri ve genel ilkeler: dürüstlük kuralı (m.2), iyiniyetin korunması (m.3), hâkimin takdir yetkisi (m.4), ispat yükü (m.6), hakkın kötüye kullanılması yasağı; tüm medeni hukuk için temel süzgeç.
Başat mevzuat: TMK 4721
Çalışma akışı
- Süre/aciliyet taraması: Hak düşürücü süre, zamanaşımı, tebligat, duruşma, itiraz süresi var mı? Varsa önce onu sabitle.
- Olayı sabitle: Çekişmesiz/çekişmeli olgular ve eksikler; en çok bir gezelim soru.
- Alt-konuya in: Aşağıdaki tablodan ilgili konuyu seç ve
references/<konu>.mddosyasını oku; oradaki denetim şemasını uygula. - Altlama ve sonuç: Olay → norm → altlama → gerekçeli sonuç; somut sonraki adım.
Alt-konular
| Konu | Referans | Ne zaman? |
|---|---|---|
| Başlangıç Hükümleri Sistematiği ve Doğru Hükmü Seçme | references/baslangic-hukumleri-sistematigi.md |
Bir medeni hukuk uyuşmazlığında TMK başlangıç hükümlerinden hangisinin (m.1-m.7) devreye gireceği belirsiz olduğunda; süzgeç katmanlarını ayırt edip doğru hükmü ve onun işlevini seçmek için kullanılır. |
| Dürüstlük Kuralı (TMK m.2/1) | references/durustluk-kurali-tmk-2-1.md |
Bir sözleşmesel veya yasal ilişkide tarafların hak kullanımı ve borç ifasının dürüstlük ölçüsüne uyup uymadığı, yan yükümlülükler veya sözleşme boşluğu tartışıldığında TMK m.2/1 süzgecini uygulamak için kullanılır. |
| Hakkın Kötüye Kullanılması Yasağı (TMK m.2/2) | references/hakkin-kotuye-kullanilmasi-tmk-2-2.md |
Lafzen haklı görünen bir talep veya savunma somut olayda hakkaniyete açıkça aykırı düştüğünde; çelişkili davranış, hakkın geç kullanılması, salt zarar verme veya menfaat dengesizliği iddiası gündeme geldiğinde TMK m.2/2 süzgecini uygulamak için kullanılır. |
| İyiniyetin Korunması (TMK m.3) | references/iyiniyetin-korunmasi-tmk-3.md |
Bir hakkın kazanılması veya bir hukuki sonucun doğumu kişinin bir durumu bilmemesine bağlandığında; iyiniyet karinesi, gösterilmesi gereken özen ve iyiniyetin sağladığı koruma tartışıldığında TMK m.3 şemasını uygulamak için kullanılır. |
| Hâkimin Takdir Yetkisi ve Hakkaniyet (TMK m.4) | references/hakimin-takdir-yetkisi-tmk-4.md |
Kanun hâkime takdir alanı bıraktığında ya da durumun gereğini, haklı sebepleri veya hakkaniyeti gözetmeyi emrettiğinde; bu takdirin hangi ölçütlere göre ve hangi sınırlar içinde kullanılacağını belirlemek için kullanılır. |
| Genel Hükümlerin Kıyasen Uygulanması (TMK m.5) | references/genel-hukumlerin-kiyasen-uygulanmasi-tmk-5.md |
Bir özel hukuk ilişkisinde doğrudan hüküm bulunmadığında, TMK ve TBK genel hükümlerinin bu ilişkiye kıyasen uygulanıp uygulanamayacağı tartışıldığında TMK m.5 köprüsünü kurmak için kullanılır. |
| İspat Yükünün Dağılımı (TMK m.6) | references/ispat-yuku-tmk-6.md |
Bir davada hangi tarafın hangi vakıayı ispatla yükümlü olduğu, karinelerin ve aksini ispat yükünün nasıl dağılacağı tartışıldığında TMK m.6 ve HMK m.190 ile ispat yükü haritasını çıkarmak için kullanılır. |
| Resmî Belgelerin İspat Gücü ve Sicile Güven (TMK m.7) | references/resmi-belge-ve-sicile-guven-tmk-7.md |
Tapu, nüfus, ticaret sicili gibi resmî sicillere veya resmî senetlere dayanılan ya da bunların içeriğine itiraz edilen durumlarda; resmî belgenin ispat gücünü ve aksinin nasıl ispatlanacağını belirlemek için kullanılır. |
| Başlangıç Hükümlerine Dayalı Uyuşmazlıklarda Usul, Görev ve Yetki | references/durustluk-davasi-usul-gorev-yetki.md |
TMK m.2/m.3 gibi başlangıç hükümlerinin bir davada nasıl ileri sürüleceği, hangi mahkemenin görevli/yetkili olduğu ve def'i mi itiraz mı olduğu tartışıldığında usul yol haritasını çıkarmak için kullanılır. |
| Başlangıç Hükümleri Dilekçe ve Gerekçe Modülleri | references/durustluk-dilekce-modulleri.md |
TMK m.2/m.3/m.4/m.6'ya dayanan bir dava, cevap veya layiha gerekçesi yazılırken; dürüstlük/kötüye kullanma/iyiniyet/ispat argümanını dilekçe diline dökmek ve yer tutucularla taslaklamak için kullanılır. |
| Başlangıç Hükümleri Temelli Risk ve Strateji Değerlendirmesi | references/durustluk-risk-strateji.md |
Bir talebin veya savunmanın yalnızca TMK m.2/m.3 gibi esnek başlangıç hükümlerine dayandığı hâllerde; bu argümanın gücünü, başarı olasılığını ve alternatif dayanakları tartmak için kullanılır. |
- Alanın metodolojisi ve kaynak notu:
references/_metodoloji.md
Kaynak kuralı (özet)
İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle (mahkeme + daire + esas/karar no + tarih +
doğrulanabilir kaynak); model hafızasından karar numarası üretme; emin olunmayan künye
[doğrulanacak]. Mevzuat madde/fıkra ile. turk-hukuku-mevzuat-mcp /
turk-hukuku-ictihat-mcp sunucuları kuruluysa kanun metnini ve kararları hafızadan
değil onlardan çek. Ayrıntılı kural kökteki AGENTS.md'dedir.
Deneysel; hukuki danışmanlık değildir. Çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış
içtihatla teyit edilmelidir. Bkz. SORUMLULUK-REDDI.md.