Mevduat Havale Hesap

Mevduat, Hesap ve Havale/EFT Uyuşmazlıkları

Görev

Mevduat/hesap ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarda (yetkisiz çekim, hatalı/dolandırıcılıkla yapılan havale-EFT, hesap bloke, faiz işletme) bankanın özen ve iade yükümlülüğünü, müşterinin kusurunu ve sorumluluğun dağılımını belirlemek.

Soğuk başlangıç (intake)

• Hesap türü: vadesiz/vadeli mevduat, katılım fonu, ticari hesap?
• Olay: yetkisiz para çekme, sahte talimatla havale, EFT'nin yanlış hesaba gitmesi, internet/mobil bankacılık dolandırıcılığı mı?
• Müşterinin bilgi/şifre paylaşımı, ihmal veya talimatı var mı; banka bildirim/doğrulama yapmış mı?
• Zarar tutarı ve bankaya bildirim tarihi nedir?

Denetim şeması

1. İlişkinin niteliği: Mevduat, banka açısından usulsüz tevdi/karz benzeri ilişkidir; banka parayı iade ve hesabı doğru tutma borcu altındadır. Banka, basiretli bir tacir gibi yüksek özen yükümlülüğü taşır (TTK m.18/2; TBK m.506/2 benzeri özen ölçütü).
2. Yetkisiz işlem ve ispat: Hesaptan çıkan parada bankanın geçerli bir talimata dayandığını ve kimlik/doğrulama kontrolünü yaptığını ispatı gerekir. Sahtecilik/yetkisiz işlemde kural, bankanın kusursuz sorumluluğa yakın ağır özen sorumluluğudur; Yargıtay yerleşik içtihadı bankanın objektif özen ölçüsüyle sorumlu tutulduğu yönündedir [doğrulanacak — karararama.yargitay.gov.tr, 11. HD].
3. Müşterinin kusuru ve birlikte kusur: Müşterinin şifre/OTP paylaşımı, oltalama bağlantısına bilgi girmesi gibi ağır kusuru varsa TBK m.52 uyarınca tazminattan indirim veya sorumluluğun kalkması gündeme gelir. Banka ile müşteri kusuru oranlanır.
4. Havale/EFT (TBK m.555-560): Havalede bankanın talimata uygunluğu, yanlış hesaba transferde sebepsiz zenginleşen lehtara karşı iade (TBK m.77 vd.) ve bankanın aracı sorumluluğu değerlendirilir.
5. Süre ve usul: Sözleşmeden doğan iade talebinde zamanaşımı kural olarak TBK m.146 (10 yıl); haksız fiil unsuru varsa TBK m.72 süreleri. Ara sonuç olarak bankanın/müşterinin sorumluluk payını ve talep edilebilir tutarı yaz.

Çıktı modülleri

• Sorumluluk ve birlikte kusur analizi.
• İspat yükü dağılımı tablosu (bankadan istenecek kayıtlar).
• Talep/dava ya da bankaya başvuru taslağı iskeleti.

Plugin bağlamı

Bu beceri bankacilik-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.