Mevzuat Atfi Ve Yururluk

Mevzuat Atfı ve Yürürlük Kontrolü

Görev

Bir mevzuat hükmüne, doğru madde/fıkra/bent ile ve yürürlük durumu teyit edilmiş biçimde atıf yapmak; mülga veya değişmiş hükme dayanarak hatalı sonuç üretmeyi önlemek.

Soğuk başlangıç (intake)

• Hangi kanun/kararname/yönetmelik, hangi madde-fıkra-bent?
• Hüküm güncel mi, yoksa değişmiş/yürürlükten kalkmış olabilir mi?
• Olayın tarihi ile hükmün yürürlük tarihi uyumlu mu (zaman bakımından uygulama)?
• Bu bir özel kanun mu, genel kanun mu (lex specialis ilişkisi var mı)?

Denetim şeması

1. Tam atıf — Kanun adı veya numarası + madde + fıkra + bent: "TBK m.49/1", "HMK m.119/1-(e)", "İİK m.67/1". Kısaltma standardı tutarlı kullanılır (TMK 4721, TBK 6098, TTK 6102, TCK 5237, CMK 5271, HMK 6100, İYUK 2577, İİK 2004).
2. Yürürlük/değişiklik — mevzuat.gov.tr karşılaştırmalı/güncel metni esas alınır; "Mülga" veya "(Değişik: …)" ibaresi kontrol edilir. Eski metne dayanılıyorsa açıkça belirtilir.
3. Zaman bakımından uygulama — Olay tarihi ile hüküm tarihi çatışıyorsa hangi kanunun uygulanacağı (geçmişe etkisizlik, derhal uygulama, geçiş hükmü; ceza için lehe kanun, TCK m.7) ayrıca değerlendirilir.
4. Hiyerarşi ve yetki — Yönetmelik/tebliğ kanuna aykırı olamaz (Anayasa m.124); alt düzenleme kanunsuz hak/yük getiremez. Atıfta üst normla uyum denetlenir.
5. Yollama zinciri — Madde başka maddeye yolluyorsa (örn. "… hükümleri kıyasen uygulanır") zincir izlenir; atıf, asıl uygulanacak hükme yapılır.
6. Yanlış numara riski — Madde numarası benzer kanunlarla (örn. eski-yeni TBK/BK) karışabilir; numara daima güncel kanuna göre teyit edilir.

Çıktı modülleri

• Tam mevzuat atfı (madde/fıkra/bent).
• Yürürlük durumu: güncel / değişik / mülga + tarih.
• Zaman bakımından uygulama notu (gerekirse).
• Hiyerarşi/yollama uyarısı.

Plugin bağlamı

Bu beceri atif-turk-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.