Muracaat Protesto Hakki

Müracaat Hakkı ve Protesto

Görev

Senedin ödenmemesi veya kabul edilmemesi halinde hamilin başvurma (müracaat) hakkını, bu hakkın korunması için gereken protesto/işlemleri ve başvurma bedelinin kapsamını belirlemek.

Soğuk başlangıç (intake)

• Senet vadesinde ibraz edildi mi; ödenmedi mi, kabul mü edilmedi?
• Protesto çekildi mi (ödememe/kabul etmeme protestosu) ya da "protestosuz/masrafsız" kaydı var mı?
• Hamil hangi borçlulara (düzenleyen, cirantalar, avalistler) başvurmak istiyor?
• İbraz ve protesto süreleri tutuldu mu?

Denetim şeması

1. Başvurma hakkının doğumu: vadede ödememe ya da vadeden önce kabul etmeme/ödememe ihtimali (iflas, ödemelerin tatili) hallerinde hamil cirantalara, düzenleyene ve diğer borçlulara başvurabilir (TTK m.713).
2. Protesto şartı: kural olarak başvurma hakkı, ödememe/kabul etmeme protestosunun süresinde düzenlenmesine bağlıdır (TTK m.714, m.722). Protesto noter aracılığıyla yapılır.
3. Muafiyet: "masrafsız/protestosuz iadesi" kaydı protesto zorunluluğunu kaldırır ama ibraz ve süre yükümlülüğünü kaldırmaz (TTK m.722).
4. İhbar: hamil, ödememe/kabul etmemeyi kendinden önceki borçluya süresinde ihbar eder (m.723); ihmal tazminat sorumluluğu doğurabilir, hakkı düşürmez.
5. Başvurma bedeli: hamil senet bedeli, işlemiş faiz, protesto ve ihbar masrafları ile komisyonu isteyebilir (TTK m.725); ödeyen ciranta kendinden öncekilerden m.726 kapsamında talep eder.
6. Ara sonuç: süre/protesto yükümlülükleri yerine getirilmemişse cirantalara ve onların avalistlerine başvurma hakkı düşer (m.730); ancak asıl borçluya (kabul eden/düzenleyen) karşı hak, zamanaşımına dek korunur.

Çıktı modülleri

• Müracaat hakkı kontrol listesi (ibraz + protesto + süre).
• Başvurma bedeli hesap kalemleri tablosu (bedel/faiz/masraf [doldurulacak]).
• Protesto/ihbar taslağı veya hak düşümü savunma notu.

Plugin bağlamı

Bu beceri kiymetli-evrak eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.