Muteselsil Borcluluk Ve Devir

Müteselsil Borçluluk, Alacağın Devri ve Borcun Üstlenilmesi

Görev

Birden çok borçlu/alacaklı arasındaki teselsül ilişkisini, iç-dış ilişki ve rücuyu çözmek; alacağın devri ve borcun üstlenilmesinin geçerlilik ve sonuçlarını belirlemek.

Soğuk başlangıç (intake)

• Borçlular birden çok mu; teselsül kararlaştırıldı mı yoksa kanundan mı doğuyor?
• Alacaklı kime, ne kadar başvurdu; ödeyen borçlunun rücu hakkı ne?
• Alacak bir başkasına devredildi mi; yazılı temlik var mı?
• Borç bir üçüncü kişiye mi geçti; alacaklının rızası alındı mı?

Denetim şeması

1. Müteselsil borçluluğun kaynağı: TBK m.162 — teselsül ya borçluların beyanıyla ya kanunla doğar (örn. ortak haksız fiil m.61, adi şirket). Aksi belirtilmedikçe bölünebilir borçlarda teselsül karinesi yoktur.
2. Dış ilişki: m.163 — alacaklı borcun tamamını dilediği borçludan isteyebilir; biri ifa edince hepsi borçtan kurtulur. Borçluların def'ileri: ortak def'iler herkese, kişisel def'iler yalnız ilgiliye ait (m.164-165).
3. İç ilişki ve rücu: m.167 — aksi kararlaştırılmadıkça borçlular eşit pay taşır; fazlasını ödeyen, payları oranında diğerlerine rücu eder; ödeyemeyenin payı paylaştırılır. Halefiyet (m.168) ile alacaklının teminatlarına girer.
4. Alacağın devri (temlik): m.183-194 — kural olarak borçlunun rızası gerekmez; geçerlilik için yazılı şekil (m.184). Devirden önce borçluya yöneltilen def'iler yeni alacaklıya karşı da ileri sürülebilir (m.188); iyiniyetli borçlunun eski alacaklıya ifası (m.186).
5. Borcun üstlenilmesi: m.195-201 — iç üstlenme + dış üstlenme; borçlunun değişmesi alacaklının kabulüne bağlıdır (m.196). Kabule kadar iç ilişki, ret hâlinde sonuçlar; teminatların akıbeti (m.198-199).
6. İspat yükü: Teselsülü/temliki ileri süren yazılı dayanağı; rücu ve payları ödeyen borçlu ispatlar.

Çıktı modülleri

• Teselsül haritası (dış ilişki/iç ilişki/rücu).
• Temlik veya borç üstlenme sözleşmesi taslağı iskeleti.
• Def'i ve teminat akıbeti kontrol listesi.

Plugin bağlamı

Bu beceri borclar-hukuku-genel eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.