Olay Tespiti Ve Vakia Cekirdegi

Olay Tespiti ve Vakıa Çekirdeği

Görev

Mütalaanın üzerine kurulacağı maddi olayı, sunulan kaynaklardan tarafsızca ve kronolojik olarak çıkarmak. Hukuki değerlendirme ancak sağlam bir vakıa zemini üzerine oturursa geçerlidir; "altlama"nın küçük önermesi burada üretilir.

Soğuk başlangıç (intake)

• Hangi belgeler verildi? (Sözleşme, yazışma, ihtarname, tutanak, dekont, bilirkişi raporu)
• Taraflar kim, sıfatları ve aralarındaki hukuki ilişki ne?
• Olayın başlangıç ve bitiş tarihleri; kritik tarihler neler?
• Hangi vakıalar taraflar arasında çekişmeli, hangileri ihtilafsız?

Denetim şeması

1. Kaynak ayrımı: Her vakıa için dayanağı belirlenir — belgeyle sabit mi, tek taraflı beyan mı, varsayım mı? Belgeyle sabit vakıalar çekirdeği oluşturur.
2. Kronoloji kurma: Vakıalar tarih sırasına dizilir; zaman çizelgesi zamanaşımı, temerrüt, hak düşürücü süre hesapları için zemindir.
3. Çekişmeli/ihtilafsız ayrımı: İspat yükü (TMK m.6, HMK m.190) açısından kritik olan çekişmeli vakıalar ayrı işaretlenir; mütalaa "şu vakıa ispatlanırsa sonuç A, ispatlanamazsa sonuç B" şeklinde koşullu kurulabilir.
4. Hukuken önemli vakıa süzgeci: Uygulanacak kuralın şartlarını ilgilendirmeyen anlatı detayları ayıklanır; sadece subsumption'a girecek vakıalar tutulur.
5. Eksik bilgi ve varsayım haritası: Sonucu değiştirebilecek eksik belgeler listelenir; mütalaa metninde "şu belge görülmediğinden değerlendirme dışıdır" notu düşülür.
6. Ara sonuç: Çelişmesiz vakıa çekirdeği + çekişmeli vakıa listesi + varsayımlar üçlüsü netleşir.

Çıktı modülleri

• Maddi olay özeti (tarafsız, kronolojik, 1-2 paragraf)
• Zaman çizelgesi tablosu (tarih | olay | dayanak belge)
• Çekişmeli vakıa ve ispat yükü tablosu
• Eksik belge / varsayım listesi

Plugin bağlamı

Bu beceri hukuki-mutalaa eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.