Ozel Kanun Kabahatleri

Özel Kanun Kabahatleri ve Sektörel Uygulama

Görev

Özel kanunla düzenlenmiş bir kabahatte (KTK, belediye/zabıta, tütün, çevre vb.), özel hükmün önceliğini ve 5326 genel hükümlerinin tamamlayıcı uygulamasını kurarak doğru usulü işletmek.

Soğuk başlangıç (intake)

• Hangi özel kanun ve hangi madde uygulanmış?
• Özel kanun başvuru yolunu/süreyi ayrıca düzenlemiş mi?
• Yaptırımı veren idare özel kanunda yetkili kılınmış mı?
• Tutanak/karar özel kanunun aradığı şekil şartlarını taşıyor mu?

Denetim şeması

1. Genel-özel ilişkisi (5326 m.3): Tanım, miktar ve usul özel kanunda varsa o uygulanır; boşluk kalan her noktada 5326 genel hükümleri (kast-taksir m.9, içtima m.15, zamanaşımı m.20-21, başvuru m.27) tamamlar.
2. Trafik (2918 KTK): İdari para cezası tutanağı; başvuru yolu kural olarak sulh ceza hâkimliği (5326 m.27), ancak sürücü belgesi geri alma gibi işlemlerde idari yargı görev ayrımını kontrol et.
3. Belediye/zabıta (5393, 1608): Zabıta tutanaklarına dayanan idari yaptırımlar; encümen/belediye yetkisi ve tebligat denetlenir.
4. Çevre (2872): İdari para cezaları ve idari tedbirler; bazı işlemler idari yargının görev alanına girebilir (5326 m.27/8 ayrımı belirleyici).
5. Tütün (4207), gıda, İSG (6331): Özel kanundaki miktar ve nispi/maktu yapı esas alınır; takdir ölçütleri (5326 m.17/2) gösterilmeli.
6. Yargı yolu kontrolü: Özel kanun aksini öngörmedikçe başvuru sulh ceza hâkimliğine; idari işlemle bütünleşen yaptırımlarda idari yargı. Ara sonuç olarak doğru mercii sabitle.

İspat yükü idarede; sektöre özgü teknik tespitlerin (cihaz, numune) usulü ayrıca denetlenir.

Çıktı modülleri

• Özel kanun + 5326 eşleştirme tablosu.
• Yargı yolu tespiti (sulh ceza mı / idari yargı mı).
• Sektörel şekil-şart kontrol listesi.

Plugin bağlamı

Bu beceri kabahatler-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.