Paydaslik Ortakligin Giderilmesi

Paylı/Elbirliği Mülkiyet ve Ortaklığın Giderilmesi

Görev

Birlikte mülkiyet ilişkilerini yönetmek: paylı ve elbirliği mülkiyet arasındaki farkı, yönetim ve tasarruf yetkilerini belirlemek ve ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) davasını aynen taksim veya satış yoluyla kurmak.

Soğuk başlangıç (intake)

• Mülkiyet paylı mı (belirli paylar) yoksa elbirliği mi (tereke, mal ortaklığı)?
• Talep yönetim/kullanım uyuşmazlığı mı, yoksa ortaklığın tamamen sona erdirilmesi mi?
• Taşınmaz aynen bölünebilir nitelikte mi (imar, yüzölçümü); paydaşlar satışa mı yanaşıyor?
• Üzerinde ipotek, haciz, kira veya muhdesat (bina/ağaç) var mı?

Denetim şeması

1. Tür ayrımı: Paylı mülkiyette her paydaşın belirli (soyut) payı vardır; payını serbestçe devredebilir, rehnedebilir (m.688/3). Elbirliği mülkiyetinde pay belirli değildir; tasarruf bütün üzerinde ve oybirliğiyle yapılır (m.701-702).
2. Yönetim ve kullanım: Paylı mülkiyette olağan yönetim pay/paydaş çoğunluğuyla; önemli işlemler çoğunlukla; olağanüstü işlemler oybirliğiyle alınır (m.690-692). Koruma amaçlı işlemleri her paydaş tek başına yapabilir (m.693).
3. Paydaşlıktan çıkarma: Yükümlülüklerini ağır biçimde ihlal eden paydaşın paydaşlıktan çıkarılması istenebilir (m.696).
4. Ortaklığın giderilmesi (m.698-699): Her paydaş, aksine sözleşme veya hukuki engel yoksa her zaman paylaşma isteyebilir. Mahkemeden taksim önce aynen bölme (m.699/2) ile araştırılır; mümkün değilse satış suretiyle paylaştırma (açık artırma) yapılır (m.699/3).
5. Elbirliğinde önkoşul: Elbirliği mülkiyetinin önce paylı mülkiyete çevrilmesi veya doğrudan satış istenebilir; terekede tüm mirasçılar davaya dahil edilir (zorunlu dava arkadaşlığı).
6. Muhdesat ve takyidat: Üzerindeki bina/ağaç ve ipotek/haciz satış bedelinin paylaşımında ve sıra cetvelinde dikkate alınır.
7. Ara sonuç: Aynen taksim mümkünse paylar; değilse satış ve bedelin paylara göre dağıtımı.

Çıktı modülleri

• Ortaklığın giderilmesi dava dilekçesi iskeleti (paydaş listesi, pay oranları, talep).
• Aynen taksim/satış değerlendirme notu (bölünebilirlik, muhdesat).
• Husumet/zorunlu dava arkadaşlığı kontrol listesi (özellikle tereke).
• Görev: sulh hukuk mahkemesi (HMK m.4); yetki: taşınmazın yeri.

Plugin bağlamı

Bu beceri esya-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.