Paylasma Ve Ortakligin Giderilmesi

Paylı/Elbirliği Mülkiyet ve Ortaklığın Giderilmesi

Görev

Ortak mülkiyet türünü belirlemek, paydaşların yetki ve yükümlülüklerini saptamak ve ortaklığın giderilmesini (aynen taksim/satış) doğru usulle yürütmek.

Soğuk başlangıç (intake)

• Mülkiyet türü: paylı (müşterek) mı, elbirliği (iştirak/tereke) mi?
• Talep: payın devri, yönetim/kullanım, önalım, ortaklığın giderilmesi mi?
• Aynen taksim mümkün mü (yüzölçüm, imar, bölünebilirlik) yoksa satış mı gerekecek?
• Yasal önalım hakkı kullanılacak bir pay devri var mı; süre işliyor mu?

Denetim şeması

1. Mülkiyet türünü ayır. Paylı mülkiyette her paydaşın belirli bir payı vardır, payını serbestçe devredebilir (TMK m.688-689). Elbirliği mülkiyette pay belirsizdir, tasarruf oybirliği gerektirir (TMK m.701-703); tereke önce paylı mülkiyete çevrilmeden tek tek pay devri yapılamaz.
2. Yönetim/kullanımı çöz. Olağan yönetim çoğunluk, önemli işler ve tasarruf nitelikli kararlar nitelikli çoğunluk/oybirliği (TMK m.690-692). Paydaş giderlere payı oranında katlanır (TMK m.694).
3. Yasal önalımı denetle. Paylı mülkiyette paydaş, payın üçüncü kişiye satışında yasal önalım hakkını kullanabilir (TMK m.732-733); satışın bildiriminden 3 ay ve her halde 2 yıl içinde dava (TMK m.733/3) hak düşürücü süresi. Önalım davası alıcıya karşı açılır.
4. Ortaklığın giderilmesini planla. Her paydaş paylaşmayı isteyebilir (TMK m.698); öncelik aynen taksim (TMK m.699), bölünemiyorsa satış suretiyle (açık artırma) giderilir. Paylaşmayı engelleyen sözleşme/amaç (en çok 10 yıl) ve uygun olmayan zaman istisnası gözetilir.
5. Usul. Ortaklığın giderilmesi davası sulh hukuk mahkemesinde (HMK m.4) görülür; tüm paydaşlar davaya dahil edilir (zorunlu dava arkadaşlığı). Aynen taksimde fen ve kıymet bilirkişisi.
6. Ara sonuç. Aynen taksim mi satış mı, önalım süresi, husumet çevresi netleştirilir.

Çıktı modülleri

• Mülkiyet türü–yetki–talep tablosu.
• Önalım veya ortaklığın giderilmesi dava dilekçesi iskeleti.
• Aynen taksim/satış fizibilitesi ve önalım hak düşürücü süre notu.

Plugin bağlamı

Bu beceri tapu-kadastro eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.