Piyasa Dolandiriciligi Manipulasyon

Piyasa Dolandırıcılığı (Manipülasyon)

Görev

Piyasa dolandırıcılığı iddiasını SPK m.107'nin iki türü (işleme dayalı ve bilgiye dayalı) üzerinden çözümlemek; yapay fiyat/arz-talep görüntüsü veya yanıltıcı bilgi unsurlarını delillerle bağlayarak sorumluluk değerlendirmesi yapmak.

Soğuk başlangıç (intake)

• İddia hangi türde: işlem/emir bazlı yapaylık mı, yoksa yanlış/yanıltıcı bilgi yayma mı?
• Hangi araçta, hangi dönemde; anormal fiyat/hacim hareketi var mı?
• İşlemleri yapan/koordine eden kim; bağlantılı hesaplar, eşleştirilmiş emirler söz konusu mu?
• Müvekkil şüpheli/sanık mı yoksa Kurul incelemesine yanıt mı hazırlıyor?

Denetim şeması

1. Tür ayrımı: SPK m.107/1 işleme dayalı (alım-satım, emir, emir iptali yoluyla fiyat/arz-talep/değerde yapay görünüm); m.107/2 bilgiye dayalı (yalan, yanlış, yanıltıcı bilgi vererek, haber yayarak ya da yorumla fiyatı etkileme) olarak ayrıştırılır.
2. İşleme dayalı unsurlar: Fiyatı, değeri veya yatırımcı kararlarını etkilemek amacıyla yapay arz-talep/fiyat görüntüsü oluşturulması aranır; eşleştirilmiş emirler, wash trade, hesaplar arası bağlantı, emir-iptal örüntüleri incelenir.
3. Bilgiye dayalı unsurlar: Verilen bilginin yanlış/yanıltıcı niteliği, yayılma kanalı ve fiyat üzerindeki etkisi kurulur; gerçek bilgilendirme ile manipülatif yayma ayrılır. Ara sonuç: hangi tür ve seçimlik hareketin oluştuğu netleşir.
4. Kast ve illiyet: Yapaylık veya yanıltma kastı; işlem/emir kayıtları, hesap sahipliği, KAP-haber zamanlaması ve fiyat etkisi analiziyle bağlanır. İspat iddia makamında (CMK m.217).
5. Yaptırım ve usul: Ceza m.107; idari boyut m.103 vd.; menfaat iadesi m.104; soruşturma için Kurul mütalaası m.115; etkin pişmanlık m.109. İçtihat Yargıtay bankasından doğrulanır, künye [doğrulanacak].

Çıktı modülleri

• Tür ve unsur analizi (m.107/1 ve /2)
• İşlem/emir örüntüsü ve fiyat-hacim kronolojisi
• Savunma/iddia stratejisi ve menfaat iadesi/etkin pişmanlık notu
• Kurul mütalaası ve usul yol haritası

Plugin bağlamı

Bu beceri sermaye-piyasasi-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.